ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى ) — الصفحة ٩

ابن نعامه .

ابن الليالى .

ابن الليالى .

به ماه گويند و ابن ليلة به ماه نو ؛ نصيب گويد :

بدأن بنا و ابن الليالى كانّه * حسام جلت عنه العيون صقيل

يعنى [ ستارگان ] و ماه بر ما آشكار شدند گويى ماه شمشير آبدار و براقى بود

كانّ ابن ليلتها جانحا * فسيط لدى الافق من خنصر

يعنى : هلال ماه شبهاى معشوق در كرانه آسمان مانند تراشهء ناخنى است كه از انگشت خنصر افتاده .

و عرب به فرزند بيابانها « 1 » نيز ابن الليل گويد ، و از اين روى مادر تأبّط شرّا در زارى و مويه به دو مىگفت : دريغا از پسرم ، دريغا از آن فرزند صحرا ، كه از هيچ چيز نمىترسيد .

و از على بن ابى طالب - خشنودى خداوند بر او باد - روايت شده :

ماذا يرينى الليل من اهواله * انا ابن عمّ الليل و ابن خاله

اذا دجا دخلت فى سرباله

يعنى : شب از ترسهاى خود چه چيز مىخواهد به من نشان بدهد . من پسر عمو يا پسر خاله شب هستم كه چون تاريك شود به زير جامه او فرو مىخزم .

ابن الماء ،

ابن الماء ،

به هر پرنده‌اى گويند كه با آب الفت و پيوند دارد . شاعرى گفته :

و ينذرنى بسطوته و انّى * يخاف برودة الماء ابن ماء !

يعنى : مرا از خشم و دستبرد خويش مىترساند . پرندهء آبى از سردى آب ، كى مىترسد .

ابن نعامه .

ابن نعامه .

عبارت است از شهراه و باريكه راهها ، و روى پا ، و رگى در كف پا ، و استخوان ساق پا . و اين همه از پيشوايان لغت نقل شده است . عنتره در شعرى ، خطاب به همسرش گويد :

انّ الرّجال لهم اليك وسيلة * ان يأخذوك تكحّلى و تخضّبى

( 1 ) - متن : ابن المفازات ، ضبط چاپ 1326 قاهره و چاپ ابراهيم صالح : ابن الفارات . ( م . )