ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٩

زرقاء اليمامة .

[ ز ]

زأر الأسد .

تهديد سلطان را به نعرهء شير مانند كنند . نابغه دربارهء نعمان گفته :

نبّئت أنّ أبا قابوس يوعدنى * و لا قرار على زأر من الأسد

يعنى : به من خبر دادند كه ابو قابوس مرا تهديد كرده ، چه كسى تواند در برابر نعره و غرّش شير آرام گيرد .

زبدة الحقب .

چيز نادر و نايابى كه در روزگارى دراز يك بار اتفاق مىافتد به برگزيده و بهترين روزگاران مثل زنند . ابو تمّام گفته :

حتّى إذا مخّض اللّه السّنين لها * مخض البخيلة كانت زبدة الحقب

يعنى : چون خداوند خواست كه آن [ محبوب ] را بيافريند ، سالهايى را تكان داد ، مانند زن بخيلى كه ظرف شير را [ براى به دست آوردن كرهء بهتر و بيشتر ] تكان مىدهد ، در نتيجه او برگزيدهء روزگاران بود .

زبرجد مصر

- طين نيسابور .

الزّبيب الطّائفىّ

- قشمش هراة .

زجاج الشّام .

در نازكى و روشنى به شيشهء شام مثل زنند . يكى از دانشمندان گفته :

دربارهء دشمن چنان نرمى نشان بده كه با شيشهء شام ، نرمى لازم است تا زمان مناسب به دستت آيد پس يا سنگ به آن گزند رساند و خرد كند و يا تو او را به سنگ بكوبى و نرمش كنى .

زرّافة اليمن

- سيوف اليمن .

زرقاء الجوّ

- زرقاء اليمامة .

زرقاء اليمامة .

عرب در تيزبينى به زرقاء يمامه مثل زند . بعضى گفته‌اند كه « يمامه » نام او بوده و زادگاه او به نام وى ناميده شده و پس او را به شهرش نسبت داده ، « زرقاء يمامه » گفته‌اند ، نام اصلى شهر « جوّ » بوده از آن روى گاه گويند « زرقاء الجوّ » چنان كه متنبّى گفته :

و أبصر من زرقاء جوّ لأنّنى * إذا نظرت عيناى شاء هما علمى