اخلاق محتشمى ( فارسى ) — الصفحة ٤١

دو نكته دربارهء اين گونه سخنان

ميدهد مثلا درس 305 در ضمن نقل سخنان حكماء و دعاة جملات عربى آورده كه بدينگونه ترجمه مىكند :

كسانى كه بر پدران خود فخر كردند در شهرهاى خود مانند درمها باشند كه به مهر بعضى از پادشاهان زده باشند تا كه در آن ملك روان باشند و رعيت به آن با يكديگر معاملت مىكنند و چون از آن ملك بيرون شوند و به طرفى از اطراف افتند نبهره باشند و روايى نيابند و ناسره شمرند .

اين همان مضمونى است كه سعدى گويد :

امير زادهء نادان به شهر واماند * كه در ديار غريبش به هيچ نستانند

و در ص 158 عباراتى را به عربى آورده كه بدينگونه ترجمه مىكند :

يكى به مردى بگذشت كه در ميان گورستان و سرگين‌دان بود گفت نزديك تو دو گنجست از گنجهاى دنيا كه از آن هر دو اعتبار مىتوان كرد : گنج مالها و گنج مردان .

اين همان مضمونى است كه شيخ عطار گويد :

آن حكيمى با تفكر مىگذشت * ديد گورستان و سرگين‌دادن بدشت

نعره‌اى زد گفت كاى نظارگان * اينت نعمت اينت نعمت خوارگان

در اين كتاب اشعار عربى فراوانى شاهد آورده شده و مصحح گويندهء برخى از آنها را تعيين كرده است . نگارنده برخى ديگر از گويندگان را مىشناسد . براى تكميل فايده و تتميم عايده از آن ابيات و گويندگان آن ياد مىكند و برخى ازين اشعار در رسائل پيوست اخلاق محتشمى آمده است .

ص 134 : «

كل امرء يوتى الجمال محبب * و كل مكان ينبت العز طيب

از ابو الطيب متنبى است و در ميان ديوان او بدين صورت آمده است :

و كل امرى يولى الجميل

الخ

ص 187 :

و ما المال و الاهلون الاوديعة * و لا بد يوما ان ترد الودايع

از لبيد بن ربيعة عامرى است .

ص 199 :

و النفس راغبة اذا رغبتها * و اذا ترد الى قليل تقنع

از ابو ذويب هذلى است .

ص 351 :

و انت اذا اعطيت بطنك سؤله * و فرجك نالا منتهى الشر اجمعا

اين بيت در مغنى اللبيب ابن هشام ( ج 1 ص 331 ) بدين صورت آمده :

و انك مهما تعط بطنك سؤله * و فرجك نالا منتهى الشر اجمعا

و منسوب به حاتم طائى مىباشد .

ص 380 :

عن المرء لا تسال و ابصر قرينه * فان القرين بالمقارن تقتدى

از معلقهء طرفة بن عبد است .

ص 506 :

احبك يا شمس الزمان و بدره * و ان لا منى فيك السهى و الفراقد

از ابو الطيب متنبى است .