بدائع الملح ( نوهاى نمكين ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٢
الباب التّاسع فى شكاية الدّهر و اهله
روزگار چو شاعر اقواكننده و ما درين روزگار چو قافيه‌ها خفض كرده و رفع كرده .
ما سرّ يوما بشىء من محاسنه * الّا وذاك بسوء الفعل مشفوع « 1 »
شاد نكرده است روزى به چيزى از خوبىهاى وى ، مگر آن‌چيز به كردار زشت جفت كرده است .
( 71 )
و المرء يرغب فى الدّنيا و يعجبه * غناه و هو الى ما ساء مدفوع « 2 »
و مردم رغبت مىكند در اين جهان ، و به شگفت مىآرد توانگرى او ، و او به چيزهائى كه اندوهگين مىكند سبوخته است .
ابو الخطّاب الجبلىّ :
و لست ارغب فى خلّ اصادقه * الّا و ارغب عنه حين اخبره
و هيچ رغبت نمىكنم در دوستى كه دوستى مىدارم با او ، مگركه بىرغبتى مىكنم درو در آن‌وقت كه وى را بيازمايم .
يروق ظاهره فى قبح باطنه * كالماء يصفو و يستخفى تكدّره
به شگفت مىآرد آشكار او در زشتى نهان او ، همچو آب كه صاف مىشود و پنهان مىنمايد تيرگى او .
ابو بكر الخوارزمىّ فى تلميذ له عاق :
وصلتك بالسّلطان حتّى اذا اعتلى * مكانك و استمكنت لم تملك الحقدا
پيوستم ترا به سلطان چندانك بلند شد جايگاه تو ، و مكنت يافتى ، تملك نتوانستى كردن كينه را .
كمقتدح نارا بزند لحاجة * فلمّا تلظّت ناره احرق الزّندا
چو آتش زننده‌اى به چخماخى از براى حاجتى ، چو برافروخت آتش وى ، بسوخت چخماخ را .
« المقوى من اقوى اذا خالف بين قوافى شعره بالرّفع و النّصب او الجرّ » ؛ در حاشيهء بدايع الملح هم نوشته شده : « الاقوافى الشّعر ان يكون » و بقيهء آن خوانده نمىشود . ( 1 ) . ر . ك : لزوم ، ج 2 ، ص 127 ، س 5 و بارودى ، ج 1 ، ص 72 . ( 2 ) . ر . ك : لزوم ، ج 2 ، ص 127 ، س 6 و بارودى ، ج 1 ، ص 72 .