هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي ) — الجزء ٣، الصفحة ٩٩

احمد بن طيّب سرخسى ( م 286 ق )

دربارهء او گفته است : احمد بن طيّب يكى از متفننان [ ذوفنون ] در علوم فلسفى و علوم قدما و عرب بود ، وى مردى بسيار خوش‌فهم ، خوش‌قريحه و خوش‌بيان و بليغ بود و تأليفات و تصنيفات نيكويى داشت .

او نخست معلم المعتضد خليفه عباسى بود ، سپس نديم او و از نزديكان او شد . معتضد اسرار خود را به او مىگفت و با او در امور مملكت مشورت مىكرد ، وى با آنكه معلم و نديم و مستشار معتضد بود ديرى نپاييد كه به خاطر رازى كه افشا كرد به دستور خليفه در محرم 286 كشته شد ، او در علم نحو و شعر نيز يگانه زمان خود بود .

تأليفات و آثار او در انواع علوم و در موضوعات گوناگون معرّف شخصيت اوست شيوه آثارا و دلالت دارد كه بر روش استاد خود كندى بوده و بسيارى از موضوعات علمى كه كندى در آن تأليف كرده مورد توجه او نيز قرار گرفته است .

ابن ابى اصيبعه 55 كتاب و رساله از او برشمرده كه ما در اينجا به تناسب موضوع بحث به برخى از آنها مىپردازيم :

1 . كتاب اللهو الملاهى و نزهة الفكر الساهى ، در غنا و موسيقى .

2 . كتاب المدخل الى صناعة النجوم .

3 . كتاب الموسيقى الكبير .

4 . كتاب الموسيقى الصغير .

5 . كتاب المسالك و الممالك .

6 . كتاب الانماطيقى فى الاعداد و الجبر و المقابلة .

7 . كتاب المدخل الى صناعة الطب .

8 . كتاب فى منفعة الجبال .