هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي ) — الجزء ٣، الصفحة ٨٦

آثار بنى موسى در رياضيات و نجوم

به اختصار مساحة الاشكال نيز مىنامند ، كتاب مشهور بنو موسى در هندسه است .

نسخه موجود از اين كتاب همان است كه خواجه نصير الدّين طوسى در 653 ق آن را تحرير نمود و « ژرار كرمونايى » در قرن ششم ق / دوازدهم م اين كتاب را به لاتينى ترجمه كرده است .

ابو جعفر خازن ( م 360 ق ) بر بخشى از كتاب معرفة مساحة الاشكال تعليقه‌اى نوشت ، ابن هيثم نيز در رسالهء كوتاه به توضيح برخى نكات اين كتاب همت گماشت ، همچنين ابو الفتح محمد بن عبد الملك دوانى تعليقه‌اى نوشت ، و « كلاگت » نسخه‌اى از متن ترجمه لاتينى مساحة الاشكال را به همراه ترجمه انگليسى آن منتشر كرده است .

2 . مقدمه كتاب المخروطات است كه سزگين آن را كتاب المخروطات و آصف فكرت آن را تحرير المخروطات ناميده‌اند ، اين كتاب اثر « آپولونيوس پرگانى » ( متوفى در قرن دوم قبل از ميلاد ) و در هندسه است كه ثابت بن قره آن را ترجمه و محمد بن موسى آن را تصحيح كرده است .

خواجه نصير الدّين طوسى اين كتاب را نيز تحرير نموده است ، و ناظم طرزى اوغلو اين كتاب را براساس نسخه محفوظ در اياصوفيه به آلمانى ترجمه و عين دست‌نويس را نيز چاپ كرده است .

3 . « كتاب الدرجات فى طبائع البروج » كه آن را احكام الدرج للمواليد ، و كتاب الدرج لبنى موسى نيز ناميده‌اند كتاب بنو موسى در احكام نجوم است .

4 . « الآلة التى ترمز بنفسها » كتاب بنى موسى در موسيقى است كه در آن علاوه بر پرداختن به نظريه موسيقى به طرح چند وسيله خودكار در نواختن موسيقى پرداخته شده است ، اين كتاب را به احمد يا محمد نسبت مىدهند .

ويدمان در سال 1327 ه / 1909 م اين كتاب را به آلمانى و فامر در