هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي ) — الجزء ٣، الصفحة ١٧
نوآورىهاى مسلمانان قرن 5
نام گام ابن سينا اشتهار دارد .
علاوه وى در قانون نخستين كسى است كه التهاب علاف دماغ را توصيف كرده است ، وى خاصيت سير در مداواى مارگزيدگى را تجربه كرده است ، او براى اوّلين‌بار در تاريخ طب از گردش ريوى خون خبر داده و گفته است خون در كبد پاك و تصفيه مىشود ، چنان‌كه خواهد آمد .
ابو ريحان بيرونى ( م 442 ق ) در جهان اسلام بدون شك در تراز اوّل دانشمندان رياضى ، فلكى ، هندسى ، سازنده ابزار و آلات جديد و ابتكارى در نجوم ، پژوهشگر تجربى در زمينه‌هاى جغرافيا ، كانىشناسى و داروشناسى است .
دانشمندان متأخر به‌ويژه مستشرقان به‌شدت تحت تأثير دانش بيرونى قرار گرفته و بزرگى شخصيت جامع و مبتكر او چشم و گوششان را پر كرده است ، او توانست گام‌هاى بلند و جديد و بىسابقه‌اى در پيشبرد علوم بردارد و نوآورىهاى فراوانى عرضه نمايد كه فهرست آنها بدين‌گونه است :
1 . استخراج جيب ( سينوس ) يك درجه كه از مسايل عالى رياضى است .
2 . قاعده تسطيح كره و ترسيم نقشه‌هاى جغرافيايى .
3 . علت فوران و جستن آب از برخى چشمه‌ها و چاه‌ها ( چاه آرتزين ) .
4 . ترازوى ابتكارى براى سنجش وزن مخصوص اجسام و فلزات .
5 . قاعده نجومى تسوية البيوت كه در نجوم به‌ويژه در زايچه‌ها كاربرد دارد .
6 . قاعده نجومى مطرح الشّعاع .
7 . قاعده‌اى ويژه در تسيير كواكب
8 . سير و حركت نور و صوت و بررسى آنها .
9 . مساحت ، محيط و قطر كره زمين به روش ابتكارى .