هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي ) — الجزء ٣، الصفحة ١٢١
ابو زيد بلخى ( ح 235 - 322 ق / 849 - 934 م )
3 - 4 . ابو سليمان ( 307 ) و ابو محمد حسن بن محمد وزيرى كه كتابى در شرح احوال استاد خود نوشته بوده است .
5 . برخى از محققان محمد بن زكرياى رازى ( 251 - 313 ق ) را نيز در فلسفه از شاگردان ابو زيد دانستهاند .
ابو زيد به سبب وسعت دانش و عمق انديشه و فصاحت و بلاغت ، نوشتههايش مورد ستايش و تمجيد متقدّمان و متأخّران قرار گرفته است ، ابو حيان توحيدى كه مردى دشوارپسند بوده او را « بحر البحور » و « عالم العلماء » خوانده است .
شهرستانى در كتاب « الملل و النحل » وى را در رديف كندى ، ابن مسكويه ، ابو سليمان سجستانى ، فارابى ، ابن سينا و ابو الحسن عامرى و در شمار فلاسفه متأخّر اسلامى ذكر مىكند .
آثار : از آنجا كه ابو زيد در علوم گوناگون دست داشته است ، نوشتههاى بسيارى در زمينههاى مختلف : فلسفه ، كلام ، احكام نجوم ، طب ، سياست ، تفسير ، تاريخ ، جغرافيا ، اخلاق و آداب امم ، لغت ، صرف و نحو ، طبقهبندى علوم و حتى جانورشناسى به وى نسبت دادهاند و به گفته على بن محمد بن ابى زيد ، نوهء ابو زيد ، وى نزديك به 70 تأليف داشته است كه در اينجا از دو اثر مهم او ياد مىشود :
1 . صور الاقاليم ، يا كتاب الاشكال ، درباره نقشههاى جغرافيايى ، اصل اين كتاب از بين رفته و فقط قسمت عمدهء آن را اصطخرى ( 340 يا 346 ق ) در كتابهاى المسالك و الممالك و الاقاليم خود آورده است ، محققان متأخّر همگى برآنند كه آثار اصطخرى مأخوذ از صور الاقاليم ابو زيد بلخى است ازاينرو بايد ابو زيد را از پيشگامان ترسيم نقشههاى جغرافيايى در ميان جغرافىدانان و