هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي ) — الجزء ٣، الصفحة ١٠٦

ثابت بن قرّه ( 221 - 288 ه ق ) و خاندان او

22 . كتاب در مثلث قائم‌الزاويه .

23 . كتاب در اعداد متحابّه .

24 . كتاب در تركيب افلاك و خلقت و عدد آنها .

25 . كتاب در تقسيم زمين .

26 . كتاب در هيئت .

27 . كتاب در مقدمات اقليدس ( هندسه ) .

28 . كتاب در اشكال اقليدس ( هندسه ) .

29 . كتاب در اشكال مجسطى .

30 . كتاب در استخراج مسايل هندسه .

و ده‌ها كتاب و رساله ديگر در دانش‌هاى گوناگون .

سديو گويد : اين رياضىدان ماهر ظاهرا اوّل كسى است كه فن جبر را در هندسه به كار برده است ، وى در طراز حنين بن اسحاق و قساط بن لوقا و كندى است ، هرچند او در معرفت دانش طب به مقام حنين نمىرسد ولى در علوم رياضى بر او راجح است ، و از اين حيث به كندى و قسطا بن لوقا نزديك‌تر است ، هيچ‌كس به اندازه او به تحقيق علوم رياضى و نجوم عرب نپرداخت . « 1 »

در جهان اسلام ثابت بن قرّه را مىتوان نخستين كس دانست كه سخن از نيروى جاذبه به ميان آورده است ، به گفته محقق سبزوارى : ثابت بن قرّه معتقد است ميل سنگ و كلوخ به جانب زمين بدين سبب نيست كه سنگ و كلوخ ذاتا طالب مركز هستند ، بلكه به‌علت انضمام و جذب جنس آنهاست ، برفرض اگر زمين قطعه‌قطعه شده و در اطراف عالم پراكنده شود آن‌گاه آن قطعات به حال خود رها شوند ، به همديگر روى آورده و در همان جايى كه آمادگى پيوسته شدن

( 1 ) . لغت‌نامه دهخدا ، ثابت بن قرّه .