تربت پاكان قم ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٠

سيّد ابو الفضل توليت قمى ( 1322 - 1399 ق )

وى در سال 1322 ق مطابق با 1283 ش در قم پاى به عرصهء گيتى نهاد .

آقاى تقى طاهرى در مقالهء خود تحت عنوان « توليت » در دايرةالمعارف تشيّع دربارهء ايشان چنين مىنويسد : « . . . مرحوم توليت در قم متولد شد و تحصيلات اوليه خود را در مدرسهء باقريه كه توسط پدرش به سبك جديد تأسيس يافته بود ، شروع كرد و ادبيات فارسى و عربى و ديگر علوم متداول را به نحو شايسته‌اى نزد استادان زمان خود فرا گرفت . در هنر نقاشى و خطاطى يد طولايى داشت و آثار جالبى در اين موارد از وى به يادگار مانده است .

توليت مانند پدر خود ، مرد دين و سياست بود و هفت دورهء پياپى نمايندگى مردم قم را در مجلس شورا عهده‌دار بود و خدمات سياسى و اجتماعى قابل توجهى را انجام داد . اهالى قم علاقهء وافرى به ايشان داشته و با رضاى خاطر به ايشان رأى مىدادند . منزل ايشان پيوسته محل مراجعات و خواسته‌هاى مردم قم بود ، بالاخص در ايام عزادارى خامس آل عبا عليه السّلام و عاشوراى حسينى دسته‌جات عزادار براى عرض تسليت ابتدا به آستانهء معصومه عليها السّلام و سپس به منزل مرحوم توليت روى آورده و با سينه‌زنى و نوحه‌خوانى به انجام مراسم مىپرداختند .

در پايان دورهء هفدهم مجلس شورا به سبب حمايت بىدريغ توليت از دكتر محمّد مصدق و شركت در رفراندم مردادماه / 1332 ش از حق انتخاب شدن به نمايندگى مردم قم از طرف رژيم سلطنتى محروم گرديد . ولى همچنان از توجه اهالى شهرستان قم و محبت محافل روحانى مخصوصا از عنايات خاصهء مرحوم آيت‌اللّه بروجردى بهره‌مند و كامياب بود .

توليت به علت فعاليت‌هاى سياسى مخالف رژيم شاه بعد از كودتاى 28 / مرداد / 1332 ش از طرف حكومت وقت مكررا تحت فشار قرار مىگرفت . در سال 1341 ش از حق شرعى و قانونى ادارهء آستانه طبق فرمان شاه محروم شد و به علت عدم استقبال از شاه در قم در بهمن ماه آن سال ، به مدت شش ماه زندانى گرديد . بار