تاريخ علماى بلخ ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٨
[ 195 ] خالد بن سليمان بن عبد اللّه بن خالد بن سماك بن حرث بلخى
ابو حنيفه و در مقام علم فقه هم‌رديف قاضى ابو يوسف و قاضى ابو مطيع بلخى بود .
شداد بن حكم بلخى مىگويد : ابو معاذ فقيه‌تر از قاضى ابو مطيع بلخى و قاضى ابو يوسف بود خدايش رحمت كند او را كه مردى فاضل و كامل بود . « 1 »
واعظ بلخى نام او را حارث بن سليمان بلخى آورده است . « 2 »
ورسجى ، او را خالد بن سليمان نقل كرده است . « 3 »
او از شاگردان شقيق بن ابراهيم بلخى نيز بشمار مىرود . « 4 »
محمّد بن قاسم اسدى مىگويد : در خدمت سفيان ثورى بودم كه مردى از اهل خراسان وارد شد . سفيان پرسيد : حال ابو معاذ خالد بن سليمان بلخى چگونه بود ؟
خراسانى گفت : در سلامت و عافيت بود . از اين مطلب پيداست كه ابو معاذ بلخى از جمله آشنايان سفيان ثورى بوده است . « 5 »
قاضى ابو مطيع بلخى به فرزندش محمّد گفت : من در مدّت عمرم از ابو معاذ خالد بن سليمان بلخى ناراحتى نديدم و مردى راستگوتر از او پيدا نكردم . وى در كرامت و سخاوت نظير نداشت و هيچ سائل و گرفتارى از در خانهء او محروم بازنمىگشت . « 6 » شقيق بن ابراهيم بلخى مىگويد : من با ائمّهء شامات و عراقين يعنى عراق عرب و عراق عجم همنشينى داشته‌ام ، اما هيچ مجلسى را باشكوه‌تر و باابهت‌تر از مجلس ابو معاذ بلخى نديده‌ام . « 7 »
محمّد بن ابو معاذ خالد بلخى مىگويد : پس از وفات پدرم خدمت عبد الرّزاق بن همام بن نافع حميرى از علماى شيعه اماميه رسيدم ، به او خبر دادند كه فرزند ابو معاذ بلخى مىخواهد خدمت شما شرفياب شود و از شما كسب فيض نمايد ، وقتى خدمت
( 1 ) - فضائل بلخ ، ص 143 ؛ القند فى ذكر علماء سمرقند ، ص 129 ؛ تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 191 - 200 ه . ق ، ص 167 ؛ الجرح و التعديل ، ج 3 ، ص 335 . ( 2 ) - فضائل بلخ ، ص 142 . ( 3 ) - مزارات بلخ ، ورق 40 ( خطى ) . ( 4 ) - فضائل بلخ ، ص 143 . ( 5 ) - همان . ( 6 ) - همان . ( 7 ) - همان ، ص 144 .