تاريخ علماى بلخ ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٦

[ 191 ] حيدر بن قاسم بن سيّد مير بن مير قربان حسينى بلخابى

گردد .

آية اللّه نجفى شمشيرى در آن محفل علمى در پاسخ سؤال يكى از حضّار حكايتى را از مثنوى مولانا جلال الدّين محمّد بلخى قرائت كرد :

آن شغالى رفت اندر خمّ رنگ * اندر آن خم كرد يك ساعت درنگ

پس درآمد پوستش رنگين شده * كه منم طاوس علّيّين شده

اى شغالان حين مخوانيدم شغال * كى شغالى بود با چندين جمال

پس شغالان آمدند آنجاى جمع * همچو پروانه به گرداگرد شمع

كه چه خوانيمت بفرما اى هرى * گفت طاوس نرى چون مشترى

پس بگفتندش كه طاووسان جان * جلوه‌ها دارند گاه امتحان

بانگ طاووسان كنى گفتا كه لا * پس نما طاوس خواجه بوالعلا

اى شغال بىجمال و بىهنر * هيچ بر خود ظن طاوسى مبر

زان كه طاووسان كنندت امتحان * خوار و بىرونق بمانى در جهان

مولوى هراتى با عدّه‌اى تصميم گرفته بودند تا آن مرد بزرگ را بكوبند و خجالت دهند . بنابراين ، از مثنوى استفاده كرده بودند ؛ درحالىكه مثنوى از چهارچوب مناظره آنان خارج بوده است . چون مولوى هراتى و همدستانش تسلّط آن مرد بزرگ را در مثنوى ديدند ، خود را در مقابل مقام علمى آية اللّه نجفى شمشيرى ناچيز يافتند و از آن مرد عالم عذرخواهى كردند .

آية اللّه نجفى شمشيرى علاوه بر مثنوى بسيارى از دواوين شعراى ديگر را نيز حفظ بود .

عدّه‌اى از علماى اهل سنّت درّه صوف با همكارى حكومت وقت جلسهء مناظره‌اى تشكيل دادند كه در آن محفل بيش از هفتاد نفر از چهره‌هاى برجستهء علم و دانش اهل سنّت از سرتاسر تركستان و همچنين آية اللّه نجفى شمشيرى دعوت شده بودند .

سلاله پاك رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله علامه عصر آية اللّه شمشيرى با شاگرد باوفاى خود جناب شيخ محمّد تقى واعظ سرپلى عازم دره صوف شد . محور آن مناظره مسألهء خمس بود ، براى اينكه علماى اهل سنّت خمس را در مورد اموال شخصى قبول ندارند .