تاريخ علماى بلخ ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٧

[ 93 ] بديع بن محمّد بن محمود بلخى

بوده و پندنامهء انوشيروان را به نظم درآورده و اضافه كرده است كه بعيد نيست بدايعى و بديعى دو نفر باشند . « 1 »

مؤلّف لباب الالباب مىگويد : شعر بديعى آراسته به صنعت است و او در زمرهء ارباب هنر بشمار مىرود و قصيده‌اى در مدح ابو يحيى طاهر بن فضل چغانى سروده است . « 2 »

شيخ عباس قمى نام او را محمّد بن محمود بديعى بلخى ذكر كرده و افزوده است كه او يكى از شعراى عهد سلطان محمود بشمار مىرود و اشعار گوناگونى سروده است كه از آن جمله شعرى است براساس كلام امير مؤمنان على عليه السّلام در ذمّ دنيا : « 3 »

جهان چون عروس است با رنگ و بو * دريغا كه داماد خوار است او

چو باشى جوان كار پيرى بساز * كه اندر جوانى نمانى دراز

ز پنجاه چون موى تو شد سپيد * مدار از جوان زن به نيكى اميد

عروس جوان گفت با پير شاه * كه موى سفيد است مار سياه

هميشه جوان و جوانمرد باش * ز دونى و بىحاصلى فرد باش

كه نام جوانمرد اندر جهان * بود زنده نزد كهان و مهان

جوانمردى از كارها بهتر است * جوانمردى از خوى پيغمبر است

بدايعى بلخى بر وزن متقارب پندنامهء انوشيروان را به نظم درآورده كه نسخهء آن كمياب است . برخى از ابيات آن چنين است :

سپاس از خداوند چرخ بلند * كه در دل نگنجد ازو چون و چند

جهان‌آفرين كردگار سپهر * فروزندهء پيكر ماه و مهر

نگارندهء گنبد گوژپشت * نمايندهء راه فرع و درشت

به‌جز بندگى مر تو را كار نيست * بدين پرده اندر تو را بار نيست

نهالى ز دانش بكارم همى * خرد را بر او برگمارم همى

كه چون شاخه شد گشن و پرميوه كرد * ازو بهره گيرد خردمند مرد

چو دانش بود با خرد بهتر است * كه كان است دانش ، خرد گوهر است

( 1 ) - مجمع الفصحاء ، ج 1 ، ص 174 ؛ تاريخ ادبيات ايران ، ج 1 ، ص 422 . ( 2 ) - لباب الالباب ، ص 260 . ( 3 ) - الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 66 .