تاريخ علماى بلخ ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٢

[ 51 ] احمد بن محمّد بن ابراهيم خلّكان

صورت مختصر گردآورى كرد . او در علم لغت استاد و صاحب‌نظر بود ، چنان‌كه در آن عصر كسى مانند او يافت نمىشد ؛ لذا دانشمندان از همنشينى با او بهره‌هاى علمى فراوان مىبردند . « 1 »

يافعى مىنويسد : ابن خلّكان كتاب باارزش وفيات الأعيان را در سال 654 ه . ق . در قاهره شروع كرد و در دوم جماد الآخر سال 672 ه . ق . در همان شهر به پايان رسانيد . اين كتاب در ابتداى تأليف 5 جلد بود . او در اين كتاب از اصحاب و تابعين نامى نبرده است . « 2 »

كتاب وفيات الاعيان او در مجامع علمى و أدبى از شهرت خوبى برخوردار است . « 3 »

علامه دهخدا مىنويسد : احتمال مىرود ، كتاب التاريخ الاكبر فى طبقات العلماء و اخبارهم از تأليفات ابن خلّكان باشد . « 4 »

سخاوى مىنويسد : كتاب مختصر تاريخ نيز از تأليفات ابن خلّكان است . « 5 »

طاش كبرىزاده ، تأليفات ابن خلّكان را منحصر به وفيات الاعيان مىداند . « 6 »

ابن كثير دمشقى مىنويسد : ابن خلّكان در مدارس زيادى تدريس كرده است كه از آن جمله مىتوان از اين مدارس نام برد : وى مدرسهء نجيبيّه را در دههء اوّل ذىقعده افتتاح كرد و در اين مدرسه به تدريس پرداخت . همچنين در مدرسهء امينيّه و صالحيّه و مدارس ديگر درس گفته است . او در كنار مدرسهء نجيبيّه خانقاه نجيبيّه را تأسيس كرد . « 7 »

بنابه نقل ابن كثير ، ابن خلّكان در اواخر روز شنبه 26 ماه رجب سال 681 ه . ق . وفات كرد و صبح روز بعد در سفح قاسيون به خاك سپرده شد . « 8 »

ابن طولون مىنويسد : ابن خلّكان به سنّ 72 سالگى به سال 681 ه . ق . درگذشت . او

( 1 ) - طبقات الشافعية ، ابن قاضى شهبه ، ج 2 ، ص 168 . ( 2 ) - مرآة الجنان ، ج 4 ، ص 145 ؛ الاعلان بالتوبيخ ، 315 . ( 3 ) - تتمة المنتهى ، ج 3 ، ص 181 ( چاپ سنگى ) . ( 4 ) - لغت‌نامه دهخدا ، ج 1 ، ص 354 . ( 5 ) - الاعلان بالتوبيخ لمن ذم التاريخ ، ص 288 . ( 6 ) - مفتاح السعادة و مصباح السياده ، ج 1 ، ص 257 . ( 7 ) - البداية و النهاية ، ج 13 ، ص 280 . ( 8 ) - همان ، ج 13 ، ص 280 - 301 ، ج 9 ، ص 188 ؛ المنهل الصافى ، ج 2 ، ص 92 .