تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٧٣

انيس الاحباء از موهن لعل انيس صدرپورى لكهنوى در 1297 ق

مشتمل است بر شرح احوال و منتخب آثار ميرزا محمد فاخر مكين و استادش و شاگردان مسلم و هندى او ، و شاگردان شاگردانش به ترتيب ذيل :

1 - افتتاح : در شرح حال و اشعارى از ميرزا عظيماى اكسير اصفهانى استاد مكين .

2 - فتح الباب : در بيان حالات و كلمات و اشعار ميرزا محمد فاخر مكين .

3 - فصل : در بيان احوال و افكار مستفيدان از آن جناب كه مسلمان بوده‌اند ( 32 نفر ) .

4 - فاصله : در ذكر احوال و اشعار شاگردانى كه از فرقهء هنود بوده‌اند ( 6 نفر ) .

5 - اختتام : شامل احوال و اشعار شاگردان مسلمان شاگردان مكين ( 5 نفر ) .

6 - حسن خاتمه : در بيان حالات و مقالات شاگردان هندوى شاگردان ايشان ( 6 نفر ) « 1 » .

آغاز : بسمله ، ستايش بىحد و نيايش لا تعد سخن‌آفرينى را كه بنغمهء كاف و نون چندين زمزمهء گوناگون برآورده . . . »

پايان : . . . اكنون وقت خموشى رسيد ، خامه زبان بكام كشيد ، گفتگو بانجام آمد ، الهى بحسن قبول انجامد » .

سبب تأليف :

به‌طورىكه مؤلف در ديباچه آورده است اين تذكره را برحسب اشارت راى

( 1 ) - اين شمارش برابر نسخهء شمارهء 893 مجلس است ، ولى ريو ( آ / 377 ) تعداد تراجم نسخهء مورخ 1235 را بدين شرح بيان كرده است : پنجاه ترجمه در فصل و دوازده ترجمه در فاصله و دو ترجمه در اختتام و هجده ترجمه در حسن خاتمه ، و در واقع اضافات را در نتيجهء تجديدنظر مؤلف دانسته تاريخ آغاز و انجام آن را هم ( 1209 - 1235 ه ) تعيين كرده است .