تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٧٠٩

سفينهء بىخبر تأليف مير عظمت اللّه بىخبر بلگرامى در 1141 ه ق

بيدل ملاقاتست ، در تذكرهء خود مسمّى به سفينهء بىخبر مجلس خود را با ميرزا بيدل ذكر كرده ، درينجا كلام او نقل كرده مىشود : فقير را كه اتفاق ديدواديد ايشان افتاد ، حقا كه در كمال خلق و مزه و درد و شوق يافتم ، تا كه نشسته بودم سواى اشعار مقتضى شوق و فقر ديگر حرف بر زبان نراند ، بنده گفتم ضيافت طبع فقير مىفرمايند ، گفت اى صاحب ، بعد مدتى همچو شما همرنگ را غنيمت يافته‌ايم ، بعد از آن اين سه بيت فقير كه در ذكر بمقام خودها خوانده شد نقل گرفته برخاسته رخصت فرمود ، ابيات اگرچه قابل ايراد اينجا نيست ، امّا به جهت اتمام تقريب نوشته مىشود :

اين‌قدر هرزه چپ و راست دويدن عبث است * خاك كن سينهء خود را سر راهى درياب

* * *

بلند افتد چو مقطع ، پست سازد حسن مطلع را * كشد پايين محفل قدر من بالانشينان را

* * *

خون شدم بىخبر ز دست تهى * جامهء فقر رنگ بايد كرد

برين بيت عزيزى گفت : ميرزا صاحب ! حسن اين شعر معلوم نشد ، ميرزا فرمود : در فقر مرتبه‌ايست تا خدا كرا نصيب كند ، مجملا شرح آن اين مصراع بىخبر است : دولت پاينده در دست تهى است .

و آنچه ميرزا از اشعار خود به تقريبها خواند ، تا كجا در خاطر باشد ، امّا اين دو بيت به ياد مىآيد :

بيدل همه تن خاك شدى ليك چه حاصل * در خاك نشستى و بران در ننشستى

* * *

گويند بهشت جاى خوبيست * آنجا هم اگر دماغ باشد

و اين بيت خاقانى هم خوانده بود :