تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٦١٧

دانشمندان آذربايجان تأليف محمد على تربيت تبريزى در 1314 شمسى

دانشمندان آذربايجان تأليف محمد على تربيت تبريزى در 1314 شمسى

دانشمندان آذربايجان تأليف محمد على تربيت تبريزى در 1314 شمسى

درين كتاب شعراى آذربايجان نيز مذكورند ، و ترتيب تراجم الفباييست ، از آتشى مراغه‌يى تا يونس ارموى .

مؤلف از كتاب‌شناسان و دانشمندان معروف عهد خودست ، به منابع زيادى دست داشته ، ولى چنان كه بايد از آنها استفاده نكرده ، و با حذف و تغيير و تصرف بنقل مطالب پرداخته است .

مرحوم تربيت در كار تراجم به علت كم‌تتبعى اشتباه‌كاريهاى زيادى كرده است ، كه آنچه به نظر بندهء نگارنده مىرسد به ترتيب مذكور مىدارد ، و در ضمن اشتباهات كتابى وى را نيز باز مىنمايد :

1 - در ذكر بعضى از منابع كه نام آنها از دو جزء تشكيل شده است ، مانند « خلاصة الاشعار و زبدة الافكار » ظاهرا به منظور آنكه تعداد منابع را بيشتر نشان دهد ، گاهى جزو اول را بنام مأخذ آورده است و گاهى جزء دوم را ، رك : ( ص 19 س 20 ) و ( ص 289 س 7 ) .

2 - گاهى منابع را طورى ذكر كرده است كه به رمز شبيه‌ترست تا نام كتاب ، مانند : « بياض خان‌صاحب » مندرج در صفحهء 19 ، كه مقصود از آن بياض سراج الدّين عليخان آرزوى اكبرآبادى هندى است .

3 - فرهنگ ابراهيمى تأليف ميرزا ابراهيم پسر ميرزا شاه حسين معمار اصفهانى ( مقتول در 929 هجرى ) وزير شاه اسماعيل صفوى است كه ابراهيم تخلص داشته و در 989 درگذشته ، و مرحوم تربيت بنام ابو الفتح ابراهيم ميرزاى جاهى صفوى ( ص 19 ) منسوب داشته ، و در معرفى آن نيز مرتكب اشتباه عجيبى شده است ، چنان كه گويد : « ابراهيم ميرزا تذكرهء مفيدى به عنوان فرهنگ ابراهيمى در تراجم احوال و منتخب اقوال سخنوران تأليف نموده كه يكى از منابع و مراجع سفينهء خوش‌گوست » .