تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤٦٣

حيات الشعراء تأليف محمد عليخان متين كشميرى در نيمهء دوم قرن دوازدهم

اغر خان در آستان فردوس آرامگاه محمد شاه والى دهلى بمنصب پنج‌هزارى چهرهء اعتبار مىافروخت ، و بداروغگى گرزبرداران لواى امتياز مىافراخت « 1 » .

متين بنام او تذكرة الشعرائى مسمّى به حيات الشعراء تأليف كرده ، و صاحب - طبعان عهد خلد منزل بهادر شاه را تا عصر فردوس آرامگاه محمد شاه بقيد تحرير درآورده ، همين‌قدر احوالش از تأليف او مستفاد شد .

و در ترجمهء آفرين لاهورى مىنويسد : « وقتى كه يك بيت مؤلف رساله شنيد ، محظوظ و مسرور گرديد ، و تا مدتى ورد خود كرده بود ، آن اينست :

آلوده دامنى نيست در مشربى كه ماييم * ساغر به كف چو تصوير ، رنديم و پارساييم »

متين رحمه اللّه در تذكرهء خود مير عبد الجليل بلگرامى را بتعظيم ياد كرده ، ليكن مىگويد كه : « مير قصيده‌يى در تعزيت غلام خود كه در سفر دكن رخت اقامت بربست ، گفته بودند ، يك بيت او نگاشته مىشود :

روان شد روح او با قاصد آه * به سر گلدستهء آمنت باللّه »

اين قصيده نيست ، بلكه مثنويست و مطلعش اينست :

بيا اى خامهء ماتم روايت * پريشان‌ساز گيسوى حكايت

و نيز مىگويد كه : « نوبتى در لشكر اعظم شاه ايشان غزلى تصنيف كردند ، يك مصرع اين بود :

ريختم شمع باندازهء كاشانهء خويش

شاهزاده ايراد گرفت ، مير مذكور از لشكر برآمده باز نرفتند » اين نقل بىاصل محض و مصراع مذكور از مير نيست ، مير اصلا در لشكر اعظم شاه نرفتند ، و دومرتبه در لشكر عالمگير از بلگرام به دكن رفتند :

اول - در سنهء اربع و مائة و الف ، و ثانى - در سنهء احدى عشر و مائة و الف ، درين


( 1 ) - براى اطلاع بيشتر از احوال اغر خان ( آغور خان ) رك : تذكرهء مردم ديده ( ص 163 و مآثر الامراء ج 1 ص 274 - 277 ) .