تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤٠٨

تذكرهء وارسته تأليف مل سيالكوتى لاهورى متخلص به وارسته در قرن دوازدهم

« وارستهء لاهورى كه هندوييست سيالكوتى مل نام ، تذكرة الشعرائى نوشته ، اگرچه تذكرهء او به فقير نرسيد ، اما شخصى نقل ديباچهء آن فرستاد ، در آنجا مىنويسد كه :

مير غلامعلى آزاد تذكره‌يى به بياض برده ، يكى از اغلاط او آنكه اشعار عمرو بنام زيد ، و افكار زيد بنام عمرو قلمى ساخته » مراد وارسته ازين تذكره همان يد بيضاست ، وقتى كه مير وارد لاهور شد ، آفرين لاهورى نسخهء يد بيضا از مير گرفت ، ظاهرا همان نسخه به وارسته رسيده ، مير در عنوان يد بيضا قلمى مىفرمايد كه : به نظر تتبع معلوم شد كه در صحائف استادان ، شعر يكى بنام ديگرى مأخوذست ، بغايتى كه هيچ تذكره را ازين حال خالى يافته نشد ، و درين عجاله اشعار از همان اصول منقولست ، اگر آن تفاوت درين كتاب به نظر متصفحان درآيد ، راجع براوى اصل خواهد بود » مير اعتراض وارسته را پيشتر جواب داده ، و ترجمهء مير هم از تذكرهء وارسته به فقير رسيده ، در آنجا مير را نوكر پادشاهى نوشته ، غلط است ، مير مدة العمر بنوكرى پادشاهى و هيچ اميرى اصلا آلوده نشد ، و اشعار اوائل مير كه هيچ‌كدام از آنها داخل ديوان نيست آورده ، و توارد ثابت كرده ، از آن جمله اين بيت مير مىگيرد :

چون سفال نو كه اول آشنا گردد به آب * چشم نوآموز من در گريه دارد ناله‌ها

و مىگويد ميرالهى بسته :

چشم حيرت بسر نالهء خود دوخته‌ام * تا كنم تحفهء يار اين قلم نرگس را

و ظاهرست كه كجا مضمون مير آزاد و كجا مضمون الهى ، و نيز بيت مير مىگيرد :

چو آهويى كه ازبس تشنگى ، آرد زبان بيرون * نگاه سرمه‌آلودش بخونم تشنه مىآيد

و باز شعر يكتا مىآرد :

سوسن بكنارهء لب جو * افگنده زبان چو تشنه آهو