تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠
اختر تابان تأليف ابو القاسم محتشم شروانى بهوپالى در 1298 ق
آثار رابعهء قزدارى و مستورهء كردستانى كه در اثناى طبع از مجمع الفصحا بدست آورده و بر آن افزوده است .
سبب تأليف و تاريخ طبع :
وى بترغيب برادر خود ابو الحسن محترم تراجم را بمرور فراهم آورده ، و بنام نواب شاهجهان بيگم صاحبه رئيسهء بهوپال در تاريخ سوم شعبان سنهء 1298 ه ق بپايان برده ، و در مطبع شاه‌جهانى بهوپال بسال 1299 ه ق در شصت و سه صفحه بطبع سنگى رسانيده است ، قطع : 2 / 1 16 * 2 / 1 24 كاغذ كاهى ، خط نستعليق درشت .
درين تذكره پاره‌يى از اشعار مخفى رشتى بنام زيب النسا بيگم مخفى دختر اورنگ‌زيب عالمگير پادشاه ثبت شده است ، از جمله اين قطعهء مشهور او كه بر سبيل مطايبه سروده است :
قطعه
مخفيا دختران خطهء رشت * چون غزالان مست مىگردند
از پى مشترى بهر بازار * بند تنبان بدست مىگردند
اين مؤلف در شمار مآخذ خود از تذكره‌هاى زيادى نام برده كه بعضى از آنها وجود خارجى نداشته است و ندارد از آن جمله است :
جوهر پىدرى ، نشتر غم ، خريطهء جواهر ، جواهر زواهر ؛ و ممكن نيست كه آن‌همه تذكره را براى اين مختصر نامعتبر تصفح كرده باشد .
ترجمهء مؤلف : ابو القاسم متخلص به محتشم خلف اكبر شيخ ابو الفضل محمد عباس شروانى متخلص به رفعت است ، كه از شعرا و دانشمندان مقرر عهد خويش بوده و خدمت تنظيمات شاه‌جهانى را در عهده داشته است ، اجدادش از مدينه برآمده به ترتيب در بغداد و همدان و نجف و شروان و لكهنو و بندر حديده و اوده و بلدهء پونهء هندو شهر بهوپال اقامت گزيده‌اند ، محتشم بسال 1276 ه ق در بهوپال قدم بعرصهء وجود نهاده و در مكتب پدر تعليم و تربيت يافته است .
زرين پرند ، آيين بهين ، چشمهء نوش ، تاريخ نفيس ، روان افزا ، جواهرخانه ،