تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٤

تذكرهء كاظم تأليف كاظم در 1287 ه ق

كه مؤلف اين تذكره سيد محمد كاظم بن سيد محمد هاشم آرتيمانى متولد 1200 و متوفى 1277 در تويسركان و از نوادگان مير رضى آرتيمانى است .

به قرارى كه محمود ميرزاى قاجار در تذكرهء سفينة المحمود آورده است : « كاظم اصلش از قريهء آرتيمان من قراى تويسركان است ، اباعن‌جد در آن صفحه بلكه در عراق بآدميت طاق بودند ، سيديست فرشته خصال ، و جوانيست صاحب كمال ، سلسلهء نسب اين نيكزاد به مير رضى آرتيمانى مىرسد كه حاجى لطف‌على بيگ در آتشكده متعرض ذكر او شده و از ايشان به خان احمد گيلانى منتهى است ، بالجمله اين پاكزاد خطا و ربطا علما و ادبا بزعم من ممتازست ، و از ما عدا بىنياز ، شامها به بام و بامها بشام در صحبت جنابش آورده‌ام ، در قدمت خدمت هم از مخلصان ديرين و از چاكران اخلاص ضمين است ، قصيده‌ها و غزلها در مديحم سروده ، اين چند بيت از منتخبات خيالش ثبت افتاد :

مثنوى

كنم تا چو نيكان بميخانه جاى * الهى بمستان كه را هم نماى

كه خاكى ز ميخانه بر سر كنم * بته جرعه‌يى بلكه لب تر كنم

كه در كيش عقلست اين بس عجب * خم از باده لبريز و ما خشك‌لب

كدامست اين كيش و ملت كدام * پر از مى صراحى و ما خشك كام

غزل

بيت‌الحزنست محفل ما * از محفل ما بتر دل ما

* * *

به من آن دولت ديدار دانستم نمىماند * كه بود اين معنى پنهان ز كار آسمان پيدا

* * *

براهش آن‌قدرها جان شده خاك * كه از خاك رهش جان مىتوان يافت

* * *