تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢١٩
تذكرهء خاور از حيدر قلى ميرزا بن فتحعلى شاه قاجار متخلص به خاور در قرن سيزدهم
در تذكرهء گنج شايگان ( ص 231 - 239 ) و مجمع الفصحا ( 2 : 338 - 339 ) نيز ترجمهء ميرزا فرج اللّه خان طرفه مسطورست .
در خاتمه اين نكته لازم بذكرست كه مرحوم سالار شيرازى كه خود مالك نسخهيى از تذكرهء مورد بحث بوده ( و ما هنوز نام واقعى آن را نمىدانيم ) « 1 » در نقل شرح حال هما براى استاد جلال الدّين همايى ، مؤلف را « ميرزا يوسف خان » معرفى كرده بوده و ايشان هم كتاب مزبور را « تذكرهء ميرزا يوسف خان » مىشناختند ، كه با توضيحات بنده رفع اشتباه از معظمله شد ، و به همين نحو هم در مقدمهء ديوان طرب درج فرمودند ، و بعيد نيست كه تذكرهء موصوف بنام تذكرهء ميرزا يوسف خان در خانوادهء مرحوم سالار موجود باشد .
تذكرهء خاور از حيدر قلى ميرزا بن فتحعلى شاه قاجار متخلص به خاور در قرن سيزدهم
تذكرهء خاور از حيدر قلى ميرزا بن فتحعلى شاه قاجار متخلص به خاور در قرن سيزدهم
اين كتاب كه بغلط عنوان تذكره دارد ، شامل منتخبياتيست از شعراى قديم و جديد در سه بخش :
1 - قصايد 2 - غزليات 3 - رباعيات ، و مرتب است به ترتيب قافيه و رديف از الف تا ياء ، بدون شرح حال ، و منحصرا اشعاريست كه شعرا در اقتفاى يكديگر گفتهاند .
آغاز : « ستايش و سپاس مر معبود بىزوالى را رواست كه صحايف طرايف و اوراق لطايف ظرايف هفت كتاب افلاك را از قلم قدرت كامله بطغراى خطوط شعاعى ثوابت و سيّار از مطلع تا مقطع بياراست » .
( 1 ) - شايد هم « تذكرهء طرفه » نام داشته باشد .