تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٧

بيان المحمود از محمود ميرزا بن فتحعلى شاه قاجار متخلص به محمود در 1240 ه - ق

بيان المحمود تذكره‌گونه‌ايست شامل يك مقدمه و دو قسمت .

مقدمه - در ذكر مؤلف و سبب تأليف و مدح شاه .

قسمت اول - در ذكر احوال سيصد تن از شعراى معاصر باجمال و به ترتيب حروف .

قسمت دوم - انتخاب ابياتى از غزليات شعراى مذكور در قسمت اول با منظور داشتن حروف اول و آخر ابيات بطريقى كه در مشاعرهء جوانان به كار آيد ، در يك‌صد و هشتاد باب به ترتيب ذيل :

1 - باب الف از رديف الف :

اشك را قاصد كويش كنم اى ناله بمان * زان كه صد بار برفتى ، اثرى نيست ترا

2 - باب با رديف الف :

بيك نگاه تو داديم هرچه بادا باد * جهان فانى و عقباى جاودانى را

و به همين ترتيب است تا باب يا رديف يا :

يك‌بار نخواندند و نگفتند كجايى * تا چند توان رفتن ناخوانده بجايى

آغاز : « بيان محمود در ستايش خداوند معبود . . . الخ »

انجام :

« در جهان چندان بماند شاه كز غيبى سروش * هر زمان آيد نداى فاذكروا يوم الحساب »

در سبب تأليف گويد : « . . . امّا بعد چنين گويد نيازمند ملك جبّار محمود