زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٤

پانويس‌ها

پيشهء آنان ، همه آرام و خواب * قسمت ما ، درد و غم و ابتلاست

دولت و آسايش و اقبال و جاه * گر حق آنهاست ، حق ما كجاست

قوت ، به خوناب جگر مىخوريم * روزى ما ، در دهن اژدهاست

غله نداريم و گه خرمن است * هيمه نداريم و زمان شقاست

حاصل ما را ، دگران مىبرند * زحمت ما ، زحمت بىمدعاست

از غم باران و گل و برف و سيل * قامت دهقان ، بجوانى دوتاست

سفرهء ما از خورش و نان ، تهى است * در ده ما ، بس شكم ناشتاست

گه نبود روغن و گاهى چراغ * خانهء ما كى همه‌شب روشناست

زين همه گنج و زر و ملك جهان * آنچه كه ما راست ، همين بورياست

همچو منى ، زادهء شاهنشهى است * ليك دو صد وصله ، مرا بر قباست

رنجبر ار شاه بود وقت شام * باز چو شب روز شود ، بىنواست

خرقه درويش ، ز درماندگى * گاه لحاف است و زمانى عباست

از چه شهان ملك‌ستانى كنند * از چه ، به يك كلبه ترا اكتفاست

پاى من از چيست كه بىموزه است * در تن تو ، جامهء خلقان چراست

خرمن امسالهء ما را ، كه سوخت * از چه درين دهكده ، قحط و غلاست

در عوض رنج و سزاى عمل * آنچه رعيت شنود ، ناسزاست

چند شود باركش اين و آن * زارع بدبخت ، مگر چارپاست

كار ضعيفان ز چه ، بىرونق است * خون فقيران زچه‌رو ، بىبهاست

عدل ، چه افتاد كه منسوخ شد * رحمت و انصاف ، چرا كيمياست

آنكه چو ما سوخته از آفتاب * چشم و دلش را ، چه فروغ و ضياست

زانده اين گنبد آئينه‌گون * آينهء خاطر ما بىصفاست

آنچه كه داريم ز دهر ، آرزوست * آنچه كه بينيم ز گردون ، جفاست

* * *

پير جهان‌ديده بخنديد كاين * قصه زور است ، نه كار قضاست

مردمى و عدل و مساوات نيست * زان ، ستم و جور و تعدى رواست

گشته حق كارگران پايمال * بر صفت غله كه در آسياست

هيچ‌كسى پاس نگهدار نيست * اين لغت ، از دفتر امكان جداست