زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩
آزاد ، ميرزا حسين خان [ دكتر - حكيم‌باشى ]
5 - كتاب شادمانى .
6 - كجا مىروى ؟
7 - ماشين زندگى .
8 - نخستين بانوى پزشك .
9 - فرهنگ آريان‌پور جيبى ( يك جلدى ، دو جلدى و پنج جلدى ) انگليسى به فارسى و فارسى به انگليسى .
10 - تاريخ كليساى شرق .
م : 1 - مشار ، خان‌بابا . مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى ، ج / 3 .
آزاد ، ميرزا حسين خان [ دكتر - حكيم‌باشى ]
آزاد ، ميرزا حسين خان [ دكتر - حكيم‌باشى ]
ميرزا حسين خان آزاد پسر ميرزا يوسف خان مستشار الدوله ، تحصيلات خود را در رشته طب در دانشگاه لندن به اتمام رساند .
در سال 1300 قمرى كه وى به ايران بازگشت جزء پزشكان ويژهء « ناصر الدين شاه » گرديد و پس از چندى به استخدام « مسعود ميرزا ظل السلطان » پسر بزرگ ناصر الدين شاه كه حكمران اصفهان و توابع بود درآمد و از وى لقب « حكيم‌باشى » گرفت .
دكتر حسين خان آزاد با ديدن فجائع دستگاه « ظل السلطان » و فساد اخلاقى مستولى بر ايرانيان ، تاب و تحمل اقامت در ايران را از كف داد و در سال 1317 قمرى براى هميشه ايران را بسوى فرانسه ترك گفت و تا آخر عمر در پاريس ماندگار شد .
وى مثنوى « مولوى » را از فارسى به فرانسه برگرداند و موفق شد مجموعه‌اى از كتب خطى فارسى را گردآورى كند . اين مجموعه نفيس ، پس از مرگ او توسط انتشاراتى معروف « كواريچ » در لندن حراج شد و اين‌گونه از دست رفت .
معروف است كه وى از هم‌وطنان خود بشدت متنفر بوده و با هيچ‌يك از آنان مراوده نداشته است .
دكتر حسين خان آزاد در ماه مارس 1936 برابر با 1355 قمرى در اثر تصادف با اتومبيل در پاريس درگذشت .
م : 1 - بامداد ، مهدى . شرح حال رجال ايران ، ج / 1 .