سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٨

سالم تبريزى

زليخاى سالم تبريزى آمده است كه به‌جز دوازده بيتى است كه تاكنون از وى معلوم بود .

مؤلف در ترجمهء حال اين شاعر . . . گويد : اين دو بيت از يوسف و زليخاى اوست :

چنان خو كرده جانم با غم او * كه جان است اين ندانم يا غم او

چنان دلگير از مردم كه مردم * همىخواهم شود از چشم من گم

در تعريف حسن گويد :

دوسر فتنه سرآورده فراهم * صلاح فتنه مىديدند باهم

دهن ، حرفى كه دست صنع يزدان * به كلك مو كشد بر آب حيوان

كه دو بيت اخير نيز به دليل وزن بايد از مثنوى يوسف و زليخاى او باشد . مؤلف « شمع انجمن » همانند تقى كاشى مىنويسد ديوانش تخمينا هشت‌هزار بيت مشحون به اقسام سخن در نظر است . اشعار عالى دلنشين دارد . يوسف و زليخا را به غايت خوش گفته و شاهنامهء شاه‌طهماسب قدرى كه گفته امتياز دارد در خدمت آن پادشاه به سر مىبرد . تا به رحمت حق پيوست .

« سالم » علاوه بر مثنوى يوسف و زليخا مثنويهاى « مهر و وفا » ، « ليلى و مجنون » ، « شاهنامهء شاه‌طهماسب » نيز سروده است .

از مثنوى مهر و وفاى او صادقى كتابدار اين ابيات را نقل مىكند :

چون غم پيرى به كسى رو نهد * روى بر آيينهء زانو نهد

هردم از آيينهء زانوى خويش * روى اجل را نگرد سوى خويش

خدمت شيبت چو دهد آسمان * رگ شود آجيده‌وش از تن عيان

تير نظر كوست ثريا گذر * زير قدم هم نشود كارگر

لرزه درافتد ز ضعيفى به پا * دست شود از پىِ رفتن عصا

سجده كند فرق به پيش قدم * حلقه‌صفت پا و سر آيد به هم

نمونه‌يى از مثنوى ليلى و مجنون اوست كه در تعريف اسب گفته :

از برق خيال گرم‌روتر * وز فكر محال تيزدوتر

بر چرخ چو راكبش رسيده * از تنگى جان عنان كشيده

ابياتى از غزلهاى اوست :

اگر به كعبه وصلت نمىرسيم ، بس است * توجه طلب و ذوق جست‌وجو ما را