سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٥
سراج الدّين ارموى
خيال كرد به تاريخ رحلت سالش * نوشت خامهء « سالك » بلفظ ( حيف دريغ )
1312
( بزرگان و سخن‌سرايان آذربايجان غربى ، ص 126 )
سراج الدّين ارموى
سراج الدّين ارموى
شيخ سراج الملة و الدين ابو الثناء محمود بن ابى بكر احمد ارموى از فحول علماى عهد اباقاآن بود . به سال 594 ه . ق . تولد يافت و به سال 682 درگذشت . وى از شاگردان كمال الدّين يوسف بود و در فلسفه و حكمت و فقه و اصول پايهء بلندى داشت .
از تأليفات او « مناهج » و « بيان الحق » و « مطالع الانوار » و « لطائف الحكمة » را مىتوان نام برد . بر مطالع الانوار شروح زيادى نوشته‌اند كه از آن جمله شرح قطب الدّين محمد رازى از علماى قرن هشتم هجرى است كه به نام خواجه غياث الدّين تنظيم كرده است .
لطائف الحكمة را در تاريخ 655 به نام كيكاوس بن كيخسرو به زبان فارسى نوشته است و مرحوم تربيت نسخهء آن را در كتابخانهء آستان قدس رضوى ديده است . اين كتاب بسال 1351 به تصحيح دكتر يوسفى به چاپ رسيده است . سراج الدّين در اواخر عمرش در قونيه مىزيست و آن زمانى بود كه ملاى روم به افاضت مىپرداخت .
مىگويند سراج الدّين در اوايل حال منكر مقام ملا بود ولى پس از چندى جزو مريدان او گشت و در تشييع جنازهء مولانا جلال الدّين شركت كرد و قصيده‌يى كه ساخته بود برخواند .
اين دو بيت از آن قصيده است :
كاش آن روز كه در پاى تو شد خار اجل * دست گيتى بزدى تيغ هلاكم بر سر
تا در اين روز جهان بىتو نديدى چشمم * اين منم بر سر خاك تو كه خاكم بر سر
از جملهء شاگردان سراج الدّين ، خواجه صفى الدّين هندى را نام برده‌اند .
( دانشمندان آذربايجان ، ص 179 - 180 - بزرگان و سخن‌سرايان آذربايجان غربى ، ص 129 - 130 )