سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١١٨
اروميه
اروميه
اروميه
شهرستان اروميه مركز استان آذربايجان غربى است . از شرق به درياچهء اروميه و از غرب به خاك تركيه محدود است نام شهر در اوايل دورهء پهلوى از اروميه به رضاييه تبديل شده بود .
در حفرياتى كه در اين ناحيه به عمل آمده آثار ازمنهء باستانى كشف شده است كه بعضى را دو هزار سال قبل از ميلاد دانسته‌اند . در روايات متأخر زردشتى اين شهر مولد زردشت معرفى شده است . جغرافيدانان سدهء سوم ه . ق . اروميه را سومين شهر آذربايجان ( بعد از اردبيل و مراغه ) شمرده‌اند . در جنگهاى طغرل بن ارسلان سلجوقى با قزل ارسلان ، طغرل شهر را محاصره كرد و آن را گرفته تاراج و ويران نمود . . .
درياچهء اروميه در جانب شرق اين شهر قرار دارد . و طول آن 140 كيلومتر و منتهاى عرض آن 45 كيلومتر و مساحت متوسط آن 5000 كيلومتر مربع است . آب آن به حدى شور است كه هيچ نوع ماهى در آن زندگى نمىكند . مردم بسيارى براى درمان رماتيسم و بيماريهاى جلدى به سواحل آن مىروند .
بنادر مهم آن : شرفخانه ، گلمان‌خانه ، حيدرآباد ، آق‌گنبد است .
استرابون اين درياچه را « زباوتا » ناميده كه بعضى آن را كاپاوتا - " كبود " ، " كپوتان " دانسته‌اند و نيز گمان برده‌اند كه اين درياچه همان چيچست مذكور در اوستاست .
ابن حوقل به لفظ كبوذان از آن ياد كرده و اسطخرى آن را بحيرة الشراة ( منسوب به شراة ) خوانده است و به مناسبت جزيرهء شاهى آن را درياچهء شاهى هم ناميده‌اند .
( دايرةالمعارف مصاحب ، ج 1 ، ص 159 ، ص 1587 )
آقاى على دهقان كتابى تحت عنوان « رضاييه سرزمين زردشت » تأليف نموده و به سال