سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢

غزليات شيخ :

رباعيات او :

در دانشمندان آذربايجان رباعياتى به شرح زير به شيخ نسبت داده شده است :

روى تو چو مصحفيست بىسهو و غلط * كش كلك قضا نوشته از مشك فقط

چشم و دهنت آيهء وقف ، ابرو مد * مژگان اعراب و خال و خط حرف و نقط

* * *

هرگز دل هيچ‌كس ميازار صفى * تا بتوانى دلى به دست آر صفى

سررشته همين است نگهدار صفى * زنهار صفى هزار زنهار صفى

* * *

صاحب كرمى كه صد خطا مىبخشد * خوش باش صفى كه جرم ما مىبخشد

هركس كه جُوى مهر على در دل اوست * هرچند گنه كند خدا مىبخشد

در صورتى كه رباعى اول در « صبح گلشن ، ص 254 » به صفى شيرازى و رباعى دوم كه در « قاموس الاعلام ، ج 4 ، ص 2961 » به صفى رازى نسبت داده شده است از آن صفىعلى شاه اصفهانى است و در ديوان وى ( صفحهء 234 ) مضبوط است .

دربارهء رباعى سوم ادوارد برون مىنويسد « هرچند اين رباعى دلالت بر دوستى على عليه السلام دارد ليكن مع‌ذلك براى من ثابت نيست كه او هم مثل اخلاف خود در مذهب شيعه داراى عقيدهء راسخه بوده باشد » .

دوبيتىهاى شيخ :

شيخ حسين نامى از نوادگان شيخ زاهد گيلانى در كتاب « سلسلة النسب صفويه » كه در زمان شاه سليمان صفوى نوشته چند غزل فارسى و يازده دوبيتى به نام شيخ صفى الدّين آورده است .

بيشتر دوبيتىها در بحر هزج محذوف است و اين وزنى است كه فهلويات يا شعرهاى نيم‌زبانى در اين وزن سروده مىشده . ولى در برخى از دوبيتىها مصراع دوم يا سوم به بحر مشاكل محذوف برگشته است .

كسروى عقيده دارد كه اين دوبيتىها به زبان آذرى است و نويسندهء سلسلة النسب آنها را از كتابى يا جُنگى به دست آورده است و شرحى كه براى هر دوبيتى در زير آن مىنويسد نيز از همان كتاب يا جنگ نقل شده است بعد اضافه كرده كه « ما چنين درمىيابيم كه آن شرحها