فهرست ما قبل الفهرست ( آثار ايرانى پيش از اسلام ) ( فارسي ) — الصفحة ٤١

2 . نامه و كتاب

وريتك ) كه در اصل به معناى « كتاب‌دان » و « كتابخوان » باشد .

برابر با مفهوم كتاب ، حكيم فردوسى كلمات « دفتر » و « نامه » به كار برده ، چنان‌كه در ديباچهء شاهنامه كه آن را « نامور نامهء شهريار » خوانده ، گويد كه « اين را دروغ و فسانه مدان » ، زيرا :

« يكى نامه بود از گه باستان * فراوان به دو اندرون داستان

پراكنده در دست هر موبدى * ازو بهره‌اى نزد هر بخردى

يكى پهلوان بود دهقان‌نژاد * دلير و بزرگ و خردمند و راد

پژوهندهء روزگار نخست * گذشته سخن‌ها همه بازجست

زهر كشورى موبدى سالخورد * بياورد كاين نامه را ياد كرد

. . . . . .

چو بشنيد از ايشان سپهبد سخن * يكى نامور نامه افكند بن » « 1 »

درآوردن كليله و دمنه گويد كه برزوى پزشك به خسرو انوشيروان گفت :

من امروز در دفتر هندوان * همىبنگريدم به روشن روان

كه اين نامه را دست پيش آورم * ز دفتر به گفتار خويش آورم

مرا گفت كز من سخن بشنوى * به شعر آرى از دفتر پهلوى

يكى دفترى ديد پيش اندرش * نوشته كليله بر آن دفترش

نبشت او بر آن نامهء خسروى * نبود آن زمان خطّ جز پهلوى

چو زو نامه رفتى به شاه جهان * « در » ى از كليله نبشتى نهان

نويسنده از كلك چون خامه كرد * ز برزوى يك « در » سر نامه كرد

( 1 ) . شاهنامه ، چاپ مسكو ، ج 1 ، ص 21 .