طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٩٤٨

* گرايشهاى اجتماعى در تفاسير قرآن قرن 15

شيعه دارد پيشرو مصباح نور * شيعه دارد در بغل مفتاح نور

شيعه يعنى معنى انسان ناب * شيعه يعنى خاك پاى بو تراب

شيعه دارد پيش‌رو « صبح قريب » * مىگذارد پشت‌سر « شام غريب »

شيعه دارد شرح صدر و قلب پاك * قلب پاكى عارى از هر عيب و آك

شيعه يعنى رافض نفس خسيس * شيعه يعنى حافظ نفس نفيس

شيعه يعنى كلّ يوم ، يوم طفّ * كلّ ارض ، كربلا حتّى النّجف

شيعه باشد روز و شب در فكر حق * لب به نگشايد به‌جز با ذكر حق

شيعه يعنى مشعل تابان عشق * شيعه يعنى مجمر رخشان عشق

شيعه يعنى شاخص ملك وجود * شيعه يعنى شاهد « يوم الشّهود »

شيعه يعنى منبت طوبا و طور * شيعه يعنى مطلع « اللهُ نور »

شيعه يعنى مجمر مشكات حق * شيعه يعنى مظهر و مرآت حق

شيعه يعنى قلّهء عزّ و شرف * شيعه يعنى قصّهء غم‌رنگ طفّ

شيعه يعنى عشق و قرآن و حديث * شيعه يعنى تابع رب عزيز

شيعه يعنى پيرو نور مبين * شيعه يعنى طالب تفسير و دين

شيعه يعنى مظهر داد و وِداد * شيعه يعنى سالك راه سَداد

شيعه يعنى پيرو حبل المتين * شيعه يعنى مظهر حق اليقين

شيعه يعنى پيرو مرآة حق * شيعه يعنى مظهر پيمان ربّ

شيعه باشد مخلص ختم الرسل * شيعه باشد حامى دين مبين

شيعه يعنى دستگير مستمند * شيعه يعنى أمّتى خير الامم

شيعه قائم ليل ، صائم در نهار * شيعه ساجد بر تراب و خاكسار

شيعه تاريخ‌ساز كلّ كشور است * شيعه آن پاسدار حقّ و عترت‌است

شيعه محو آن جمال ، حقّ و حقّ * شيعه آن در انتظار يار حقّ

شيعه آن مسحور جانبازان عشق * شيعه آن دوست و هواخواه حسين

* قرآن و اهداف آن

* قرآن و اهداف آن

حرف قرآن را مدان ، ظاهرى است * زير ظاهر باطنى بس قاهريست

زير آن باطن ، يكى بطن ديگر * خيره گردد خردها جمله گم

زير آن باطن يكى بطن سوم * كاندر او گردد خردها جمله كم

بطن چهارم ز بُن خود ، كس نديد * جز خدائى بىنظير و بىنديد

همچنين تا هفت بطن اى بوالكرم * مىشمر تو زين حديث معتصم

ظاهر قرآن چو شخص آدميست * كه نقوشش ظاهر و جانش خفيست

مرد را صدسال عمّ و خال او * يكسر موئى نبيند خال او « 1 »

از امام چهارم ( ع ) روايت شده است : « كتاب اللّه عزّ و جلّ على اربعة أشياء : على العبارة و الإشارة و اللطائف و الحقائق ، فالعبارة للعوام و الإشارة للخواصّ و اللّطائف للأولياء ، و الحقائق للأنبياء . » « 2 »

مصطفى را وعده داد الطاف حق * گر بميرى تو نميرد اين سَبَق

من كتاب و معجزت را حافظم * بيش‌وكم‌كن را ز قرآن رافضم

من ترا اندر دوعالم رافعم * طاعنان را از حديثت دافعم

كس نتابد پيش و كم كردن در او * تو بِه ، از من حافظى ديگر مجو

رونقت را روز روزافزون كنم * نام تو بر زرّ و بر زيور زنم

منبر و محراب سازم بهر تو * در محبّت قهر من شد قهر تو

هست قرآن مر ترا همچون عصا * كفرها را دركشد چون اژدها « 3 »

* * * اقبال لاهورى هم گويد :

نقش قرآن چونكه بر عالم نشست * نقشه‌هاى پاپ و كاهن را شكست

فاش گويم آنچه در دل مضمرست * اين كتابى نيست ، چيزى ديگرست

چون در جان رفت ، جان ديگر شود * جان چو ديگر شد ، جهان ديگر شود

با مسلمان گفت جان بر كف بنه * هرچه از حاجت فزون دارى بده

دشت‌پيمايان ز تاب يك چراغ * صد تجلّى از علوم اندر دماغ

تا دلش از گرمى قرآن تپيد * موج بىتابش چو گوهر آرميد

گر تو مىخواهى مسلمان زيستن * نيست ممكن جز به قرآن زيستن

* گرايشهاى اجتماعى در تفاسير قرآن قرن 15

* گرايشهاى اجتماعى در تفاسير قرآن قرن 15

قرن پانزدهم هجرى را قرن قرآن و قرن تحوّل در جريان تفسيرنگارى قرآن ، و تعمّق در مسائل اين كتاب آسمانى ناميده‌اند .

در اين قرن مسعود و مبارك ، تحوّل عظيم و جهش شگرف فرهنگى و فكرى در عرصه‌ى قرآن و تفاسير آن ، پديد آمده است و دگرگونى عميق و وسيعى در امور مذهب و معنويت ، پديدار گشته


( 1 ) مثنوى معنوى ( دفتر 3 ، ص 205 ) . ( 2 ) بحار الأنوار ج 92 ، ص 95 . ( 3 ) دفتر 4 ، ص 271 .