طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٧٨٩

* مناهج و روشهاى تفسيرى

زينت قرآن بود صوت حسن * تا نشيند بر دل هر مرد و زن

ليك كافى نيست تنها خواندنش * توسن معنى ، ببايد راندنش

حقّ قرآن در عمل كوشيدن است * جامهء تقوى به تن پوشيدن است

سرور آزادگان ، يعنى حسين ( ع ) * آنكه بودى مصطفى را نور عين

در ره قرآن ز جان و سر ، گذشت * نى ز سر ، بل ز اكبر و اصغر گذشت

بر فراز نى چو رأس آن جناب * جلوه‌گر گردد بسان آفتاب

از كلام اللّه حمايت مىكند * آيه‌ى قرآن تلاوت مىكند

خواهرش زينب كه بُد دخت امير * در ره إحياء قرآن ، شد اسير

* * *

پس بيا رو جانب قرآن كنيم * تازه از عطر كلامش جان كنيم

در عمل كوشيم و باايمان شويم * پاسدار حرمت قرآن شويم

گر به پايش سر فدا سازى رواست * چونكه قرآن روح پاك انبياست

* قائم مقام فراهانى

* قائم مقام فراهانى

نقش قرآن چون‌كه بر عالم نشست * نقشه‌هاى پاپ و كاهن را شكست

فاش گويم آنچه در دل مضمر است * اين كتابى نيست چيز ديگر است

چون‌كه در جان رفت ، جان ديگر شود * جان چو ديگر شد ، جهان ديگر شود

از يك آئينى ، مسلمان زنده است * پيكر ملت ز قرآن زنده است

ما همه خاكيم و دل‌آگاه اوست * اعتصامش كن كه حبل اللّه اوست

* * *

* سيد اسماعيل بلخى حافظ گويد

* سيد اسماعيل بلخى حافظ گويد

[ تصوير ]

هان اى بشر بياموز درس از كتاب قرآن * دست از ره توسّل زن بر طناب قرآن

در آتش دوئيّت سوز و گداز تا كى ؟ * بهر دوام وحدت ، كن انتخاب قرآن

چشم دل از حقيقت بگشا ببين كه دارد * مجموعه‌ى سعادت ، فصل الخطاب قرآن

اسرارها نمانده پوشيده از طبيعت * مجموعهء سعادت ، فصل الخطاب قرآن

از فهم هيچ فردى در پرده نيست اين درس * شد پردهء تعصب از ما ، حجاب قرآن

هر آيه‌اش كتابى است بردار كه از نهائى * تنها به آخرت نيست اجر و ثواب قرآن « 1 »

* * *

* مناهج و روشهاى تفسيرى

* مناهج و روشهاى تفسيرى

پيش از ورود به گزارش تفاسير قرن چهاردهم هجرى ضرورى مىبينم ، كه برخى از مناهج و روشهاى معمول در نگارش تفاسير قرآن بازگو گردد ، تا خوانندهء عزيز به هنگام مراجعه به يكى از اين گرايشها و روشها با آگاهى و بصيرت كافى ، گام بردارد . فيلسوف و حكيم ، آيات قرآنى را از ديدگاه فلسفه و حكمت مورد عنايت و تفسير قرار مىدهد .

عارف : آيات الهى را از ديدگاه ذوق ، اشراق ، عرفان و الهام .

اديب : آن را از ديدگاه ادب و ادبيّات و لغت و مفاهيم ادبى .


( 1 ) از چكامهء عالم مبارز شهيد سيد اسماعيل بلخى افغانى ، شهيد راه حريّت و آزادى شيعه در افغانستان .