طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٦٦٥

* آغاز آن

است ، كه از ميان آنان مىتوان از :

1 . محمّد صالح خلخالى ، ابن محمّد سعيد صاحب الإبانة المرضيّة ، ( الذّريعة ، ج 1 ، كد 294 ) .

2 . ملّا حمزهء گيلانى اصفهانى ، مدوّن الحكمة الصادقيّة ، ( الذّريعة ، ج 6 ، كد 81 و ج 7 ، 57 ) .

3 . ملّا صادق تفرشى ، ( الذّريعة ، ج 9 ، كد 3186 ) .

4 . عبد الرحيم بن محمد يونس دماوندى ، صاحب مفتاح اسرار حسينى ( الذريعة ، ج 21 ، كد 5256 ) .

5 . قطب ذهبى ، مؤلّف فصل الخطاب ، ( الذّريعة ، ج 16 ، كد 898 ) .

* تأليفات او

او تأليفات متعدّدى در زمينهء حكمت و فلسفه و علوم عقلى دارد ، كه يكى از آنها همين تفسير آيهء نور مىباشد ، كه بر مبناى اشراق و ذوق عرفانى تفسير نموده است ، و در الذّريعة ، ج 4 ، تحت كد 1427 ، معرّفى شده است .

و ديگر الرّسالة الجعليّة أو الوجود و الجعل ، به زبان فارسى است ، در بيان مفهوم فلسفى ، ( الذّريعة ، ج 11 ، كد معرفى 1033 ) و . . . .

او در اواخر ، در محلّ تخت فولاد ، نزديكى اصفهان زندگى را ادامه داده است ، و در سال 1134 ه . ق ، به رحمت ايزدى پيوسته است . « 1 »

453 . تفسير الوجيز عاملى [ م حدود 1135 ه . ق ]

مؤلّف آن ، عالم بزرگوار ، علىّ بن حسين بن محى الدّين بن ابى جامع عاملى ، يكى از اعلام تفسيرى قرن دوازدهم ، مىباشد .

مؤلّف آن عالم جليل و نامدار ، محدّث بزرگوار و مفسّر ارجمندى مىباشد ، كه تبار به علماى بزرگوار جبل عامل مىرساند . او را به عنوان اديبى برومند ، و محدّثى سخت‌كوش و مفسّر ، فقيه ، اصولى دقيق النّظر ، ستوده‌اند ، و از آثار وى به استوارى و سودمندى ياد كرده‌اند .

نام تفسير وى ، « الوجيز في تفسير القرآن العزيز » مىباشد . روش تفسيرى او ، يك روش تفسيرى مزجى است ، كه مؤلّف بزرگوار ، در نگارش آن گزيده‌گويى را پيشه ساخته ، و به بسيارى از وجوه تفسير ، و نكات بلاغى و ادبى اشاره ، نموده است .

درعين‌حال از وجوه اعراب و قرائات صرف‌نظر نكرده است . بخش اوّل اين تفسير ، سالها پيش به امر حضرت آية اللّه العظمى مرحوم سيّد محسن حكيم ( ره ) چاپ شده است .

* آغاز آن

الحمد للّه الّذى أنزل القرآن على عبده الفرقان هدى للنّاس . . .

مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، مىنويسد : « او روش ايجاز و اختصار را در نقل اقوال رعايت نموده است ، و به پاره‌اى از نكات تفسيرى ، اشارتى دارد .

در شمارش عدد آيات ، مسلك مشهور را پيش گرفته است ، كه بسم اللّه را مورد غفلت قرار داده‌اند . هرچند ، كه اعتقاد بر اين است ، كه جزئى از هر سوره است ، جز سورهء توبه .

نسخه‌اى از اين تفسير ، در دو مجلّد ، در كتابخانهء مرحوم خوانسارى ، موجود است ، كه جلد دوّم آن با سورهء اسراء ، شروع مىشود ، و ديگرى در كتابخانهء شيخ على كاشف الغطاء ، و نسخهء ديگرى در كتابخانهء شيخ محمّد امين ، در كاظمين به خطّ محمّد بن نصّار كه جهت ابراهيم بن عبد اللّه در 18 رمضان 1147 ه . ق ، استنساخ نموده است ، و در

( 1 ) الكواكب المنتشره ، ص 259 .