طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٦٢١
* پايان كار حكومت صفويان
عصر رشد و شكوفائى تفاسير
عصر رشد و شكوفائى تفاسير
آن كتاب زنده قرآن حكيم * حكمت او لا يزال است و قويم
نسخهء اسرار تكوين حيات * بىثبات از قوّتش گيرد ثبات
نوع انسان را پيام آخرين * حامل او رحمة للعالمين
رهزنان از حفظ او رهبر شدند * از كتابى صاحب دفتر شدند
دشت‌پيمايان ز تاب يك چراغ * صد تجلّى از علوم اندر دماغ
تا دلش از گرمى قرآن تپيد * موج بىتابش چو گوهر آرميد
گر تو مىخواهى مسلمان زيستن * نيست ممكن ، جز به قرآن زيستن
( اقبال لاهورى )
قرن دوازدهم هجرى ، قرن بازگشت به اخبار و احاديث ، قرن سرخوردگى فلسفه و حكمت قرن افول پژوهشهاى فلسفى و كسادى علوم عقلى است .
در اين قرن ، پرورش‌يافتگان دورهء حكومت صفويّه به مرحلهء ظهور و نمود رسيده‌اند ، و آثار خود را ارائه داده‌اند .
گرچه در نيمهء دوّم اين قرن ، خرابى و وحشت در عهد استيلاى افاغنه به كشور ايران ، به ويژه اصفهان پايتخت آن ، راه يافت ، و آباديهاى كشور رو به ويرانى نهادند و مردم ايران پراكنده و بىسروسامان گشتند ، ولى باز مىبينيم كه در اواخر سلطنت افشاريان تلاشهاى فرهنگى مجدّدا رونق گرفته است ، و اصفهان مركز جنبش ادبى و حوزهء فرهنگى قرار گرفته است ، و حركت‌هاى علمى ادامه و استمرار يافته است ، تا اينكه در عهد كريمخان زند از اهميّت شايان توجّهى برخوردار شده است .
* پايان كار حكومت صفويان
* پايان كار حكومت صفويان
حكومت صفويّه از سال 905 هجرى تا 1148 ه . ق ( نيمهء دوّم قرن 12 ) ، حدود يك قرن و نيم ادامه داشته است ، در اين مدّت طولانى ، حكّام و پادشاهانى بر عريشهء تخت سلطنت صعود نموده‌اند كه اسامى و تاريخ حكومتشان به ترتيب زير است :
1 . شاه اسماعيل اوّل ، ( 905 - 930 ه . ق ) .
2 . شاه‌طهماسب ، ( 930 - 984 ه . ق ) .
3 . شاه اسماعيل ثانى ، ( 984 - 985 ه . ق ) .
4 . شاه محمّد خدابنده ، ( 985 - 996 ه . ق ) .
5 . شاه‌عبّاس كبير ، ( 996 - 1038 ه . ق ) .
6 . شاه صفى ، ( 1038 - 1052 ه . ق ) .