طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٥٠٦
261 . تفسير دشتكى شيرازى [ م 948 يا 949 ق ]
حقايق قرآن را در حدايق صدور انسانى بشكافيد .
فوائح و انوار اشجار و روائح ازهار و دقايق فرقانى به مشام جان و جنان ايشان رسانيد . »
* نمونهاى از نثر اين تفسير
* نمونهاى از نثر اين تفسير
در تفسير آيهء « وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها . . . » ( سورهء انعام ، آيهء 98 ) مىنويسد : « . و اوست آن خداوندى كه به قدرت كامله ، بيافريد براى شما ، ستارهها را تا به آن راه يابيد . و در تاريكىهاى شب در بيابان ، و در دريا . علامت قبله را نيز از آن توان دانست و نجوم را . منافع ديگرى هم هست ، چون زينت آسمان و رمى شياطين و غير آن . آوردهاند كه ، خداى ، ذكر اين منفعت كرد ، چه در اينجا دليل قدرت ظاهر است ، زيراكه نجوم را بر فلك ، دليل معرفت زمينى ساخت . با وجود بعد مسافت ميان آسمان و زمين . به درستى كه روشن ساختيم نشانههاى قدرت خود را براى گروهى كه بدانند نفع گرفتن خود را از آن و بر آن استدلال كنند و بر وجود قادر حكيم . نكتهء « انا كالشّمس و علىّ كالقمر » و « مثل اهل بيتى كالنّجوم » در اينجا ظهورى تمام دارد . و علىّ بن ابراهيم ، در تفسير خود گفته كه مراد از نجوم ، آل محمّد ( ص ) هستند كه خداى ايشان را راهنمايى بندگان گمراه ساخت ، تا متمسّك به ايشان شده ، از تاريكيهايى شقاوت ابدى ، رسته و به سعادت دارين ، مستعدّ گردند . . . . » « 1 »
* شمارى از آثار او
* شمارى از آثار او
او آثار تأليفى متعدّدى دارد كه چند نمونه ذكر مىشود :
1 . آثار الاخبار ، يا ترجمه تفسير منسوب به امام عسكرى ( ع ) .
2 . ترجمة المناقب در فضائل ائمّهء اطهار ( ع ) .
3 . ترجمهء كشفالغمّهء عليّ بن عيسى اربلى .
4 . مجمع الهدى . صاحب رياض مىگويد : « من اين كتاب را در اردبيل و تبريز ديدهام و اكنون پيش من موجود است ، و در 40 باب در داستانهاى انبياء و پيشوايان مىباشد . اين كتاب فارسى پرفايده مىباشد . »
5 . لوامع الأنوار در مورد معرفت ائمّهء اطهار .
6 . روضة الأسرار در ترجمه و شرح نهج البلاغة .
7 . طراوة الطّائف ، در ترجمهء كتاب طرائف اثر سيّد بن طاوس . مترجم اين كتاب را به نام شاهطهماسب صفوى به فارسى برگردانيده است .
8 . مفتاح النّجاح در ادعيه و اذكار .
9 . مكارم الكرائم كه ترجمهاى است از مكارم الأخلاق طبرسى .
10 . ترجمهء كتاب الاحتجاج به نام كشف الاحتجاج .
11 . تحفة الدّعوات در اعمال و ادعيهء سال .
12 . رسالهء مرآة الصّفا به فارسى كه صاحب روضات الجنّات نسخهاى از آن را در شهر هرات ديده است .
13 . ترجمهء فارسى مناقب ابن شهرآشوب .
14 . چهل حديث شريف .
261 . تفسير دشتكى شيرازى [ م 948 يا 949 ق ]
261 . تفسير دشتكى شيرازى [ م 948 يا 949 ق ]
مؤلّف آن ، امير غياث الدّين منصور بن صدر الحكماء حسينى دشتكى شيرازى ، موصوف به استاد البشر و عقل حادى عشر ، يكى از اعلام شامخ قرن دهم هجرى مىباشد . او استاد ابو الحسن علىّ بن حسن زوارهاى ، مفسّر مشهور مىباشد . « 2 »
تفسير او بسيار موجز و مختصر مىباشد ، و هماكنون در كتابخانهء آستان قدس رضوى موجود است .
در اين تفسير شرح و توضيح برخى از سورهها آمده است . نام تفسير او به نام خود مؤلّف شهرت دارد . او در تفسير آيه « هَلْ أَتى عَلَى الْإِنْسانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ . . . » ،
( 1 ) الذّريعة ج 20 ، ص 47 ، كد معرّفى 1864 . ( 2 ) ريحانة الأدب ج 4 ، ص 259 و 260 .