طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٤٦٨
* برخى از معتقدات زيديّه
صنعانى ، يكى از اعلام زيديّه در قرن هشتم هجرى مىباشد . اين تفسير تلخيصى از تفسير كشّاف زمخشرى مىباشد . « 1 »
مؤلف محترم ، يكى از پركارترين نويسندگان زيدى در زمينهء معارف اسلامى مىباشد . علاوه بر كتاب فوق ، تأليفات ديگرى نيز در علوم اسلامى دارد كه به چند نوع از آنها اشاره مىشود :
1 . التّذكرة الفاخرة فى فقه العترة الطّاهرة ( ع ) .
2 . تعليق الحفيظ .
3 . التّعليق على اللّمع .
4 . الروضة .
5 . علم المعاملة ( تجارت ) .
6 . مختصر الانتصار .
7 . منتهى الآمال فى مشكل الأقوال .
8 . منتهى الغايات . « 2 »
* برخى از معتقدات زيديّه
* برخى از معتقدات زيديّه
اكنون كه چند نفر از اعلام تفسيرى زيديّه در اين قرن و قرنهاى پيشين معرّفى گرديد ، جا دارد محض آشنايى خوانندهء محترم ، برخى از معتقدات اصولى زيديّه را در اينجا بياوريم تا با آشنايى كامل در اين راه گام برداشته شود .
گروه زيديّه ، نزديكترين گروه اسلامى نسبت به اماميّه مىباشند . آنان اجتهاد را شرط پيشوايى و امامت مىدانند ازاينرو اجتهاد در بين آنان زنده بوده و حيات جاويدان دارد ، و روز به روز به مراحل تكاملى نزديك مىشود . آنان به هر روايتى اعتماد نمىكنند ، تنها رواياتى را كه از طريق اهل بيت ( عليهم السّلام ) ، رسيده باشد ، مورد توجّه قرار مىدهند . نوع احاديث مورد اعتماد آنان ، احاديثى است كه از طريق زيد بن علىّ بن الحسين ( عليهما السلام ) ، از آباء و نياكانشان ، از رسول خدا ( ص ) به آنان رسيده است . آنان بيشتر در مسير آراء معتزله قرار دارند ، و راز اين مسئله آن است ، كه امام و پيشواى آنان ، زيد بن على ، در مكتب و اصل بن عطاء ، تلمّذ نموده است .
آنان عقيده دارند كه على ( ع ) بافضيلتترين صحابه مىباشد ، و او شايستگى خلافت رسول خدا ( ص ) را داشته است .
آنان معتقدند هر فاطمى عالم ، زاهد و شجاع كه جهت امامت قيام ورزد ، امامت و پيشوايى او صحيح ، و طاعت او واجب مىباشد ، خواه از اولاد امام حسن ( ع ) باشد يا امام حسين ( ع ) . آنان از شيخين تبرّى نمىجويند و تكفير هم نمىكنند ، بلكه امامت آنان را تجويز مىنمايند ، چون به اعتقاد آنان ، امامت مفضول با وجود فاضل ، ناروا نيست .
آنان به تقيّه و عصمت پيشوايان اعتقاد ندارند .
اينها برخى از معتقدات و باورهاى زيديّه بود .
امّا تفاسيرى كه آنان داشتهاند ، برخى از آنها از بين رفته است ، و برخى ديگر را ما در لابلاى اين كتاب معرّفى نمودهايم . تفاسير عمده و مهم آنان عبارت از تفاسير ذيل مىباشد :
1 . تفسير زيد بن عليّ بن حسين ( ع ) ، ( متوفّى 122 ه . ق ) .
2 . تفسير النّاصر للحقّ ، حسن بن على الحسينى الاطروش ، ( جدّ مادرى سيّد مرتضى ، علم الهدى ) ، ( متوفّى 304 ه . ق ) .
3 . تفسير الامام المهدى ( عج ) ، الحسين بن قاسم عيانى يمانى ، ( متوفّى 404 ) .
4 . تفسير اسماعيل بن احمد بستى ( متوفّى 420 ه . ق ) .
5 . تفسير ابن افضم ( يكى از قدماى زيديّه ) .
6 . شرح 500 آيه از آيات الأحكام ، تأليف حسين بن احمد نجرى ، از علماى قرن هشتم .
( 1 ) مؤلفات الزيديّة ج ، ص 346 . ( 2 ) مؤلفات الزيديّة ج 3 ، ص 203 .