طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٤٦٤

217 . التّأويلات سيّد حيدر آملى [ زنده در 787 ق ]

تحتانى نيز مىگويند تا با قطب ديگرى كه در طبقهء بالاى مدرسهء ظاهريّه سكونت داشت ، تمييز داده شود . »

او همچنين مىنويسد : « حواشى او بر تفسير كشّاف تا سورهء طه رسيده است . او در سال 763 ه . ق ، وارد شام گرديد . او عالم به تفسير و معانى و بيان مىباشد . » « 1 »

216 . تفسير بيان الجراف نيلى [ زنده در 786 ق ]

مؤلّف آن ، علىّ بن غياث الدّين بن عبد الكريم بن عبد الحميد حسينى نجفى ، يكى از اعلام اماميّه در قرن هشتم هجرى مىباشد . او را به عنوان نسّابهء كامل ، فقيه فاضل و شاعر ماهر ، ستوده‌اند و از مكتب فقهى فخر المحقّقين ( متوفّى 771 ه . ق ) ، و از مكتب نورانى شهيد اوّل ، ( متوفّى 786 ه . ق ) ، تلمّذ و كسب فيض نموده است .

وى داراى تأليفات ارزشمندى است كه بيشتر بر محور نقد و بررسى و حكّ و اصلاح تفسير كشّاف ، دور مىزند .

* تأليفات او

صاحب ريحانة الادب تأليفات او را به اين صورت شرح مىدهد :

1 . الأنصاف فى الرّد على صاحب الكشّاف .

2 . الأنوار المضيئة في الحكمة الشّرعيّة الإلهيّة .

و در اوايل آن مىنويسد : « 800 ايراد بر كتاب كشّاف دارد . » و آن كتاب در دو مجلّد قرار گرفته است ، يكى « بيان الجزاف في انحراف صاحب الكشّاف » ، يا و تبيان الجزاف من كلام صاحب الكشّاف ) ، و ديگرى « النكت اللّطاف الواردة على صاحب الكشّاف » ، مىباشد .

3 . الدّر النضيد في مغازى امام الشّهيد .

4 . سرور اهل الايمان في علامات ظهور صاحب الزّمان ( عج ) .

5 . السّلطان المفرّح عن اهل الايمان .

6 . شرح المصباح المنير . . . . « 2 »

217 . التّأويلات سيّد حيدر آملى [ زنده در 787 ق ]

مؤلّف آن ، حكيم متألّه ، عارف نامى ، سيّد ركن الدّين حيدر بن علىّ بن حيدر آملى ، معاصر فخر المحقّقين ، يكى از اعلام قرن هشتم هجرى مىباشد .

او 3 نوع تفسير در مورد قرآن دارد :

1 . المحيط الأعظم .

2 . جامع الأسرار .

3 . منتخب التّأويل .

اين سه تفسير را در ابتداى امر نگاشته است ، و بعد از مدّتى دست به نگارش تفسير تفصيلى ديگرى به نام « التّأويلات » زده است . او در مقدّمهء اين تفسير مىنويسد :

« نسبت اين كتاب به تفاسير سه‌گانهء پيشين در نورانيّت و شرافت ، همانند نسبت خود قرآن به ساير كتب آسمانى پيشين ، يعنى تورات و انجيل و زبور است ، چون اين كتاب خالص و برگزيده و عصارهء آنهاست . » « 3 »

* تأليفات وى

آقاى عمر رضا كحّاله ضمن معرّفى او به مفسّر و محدّث و فقيه و صوفى و متكلّم ، تأليفات او را اين گونه بازگو مىكند :

1 . المحيط الأعظم في تفسير القرآن الكريم .

2 . فصّ الفصوص في شرح فصوص الحكم ابن عربى .

( 1 ) طبقات المفسّرين داودى ، ج 2 ، ص 254 و 255 . ( 2 ) ريحانة الادب ج 1 ، ص 294 . ( 3 ) مفسّران شيعه ( مخطوط ) ، تأليف فاضل مكرّم ، آقاى محمّديان اهرى ، كه به عنوان رسالهء فوق ليسانس تنظيم نموده و در اختيار حقير نهاده‌اند .