طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٣٦٤

* گفتار نجاشى

سوى جهان اهل سنّت تاكنون پيرامون تفاسير قرآن مجيد تنظيم يافته است ، در ذيل بياوريم ، چون برخى از آنها از مراجع و منابع ما در اين تأليف بوده است .

تا جايى كه نويسنده اطّلاع دارد ، تاكنون بيش از 20 عنوان تأليف ، دربارهء طبقات مفسّران از سوى محافل اهل سنّت انجام پذيرفته است ، كه اسامى برخى از آنها به اين ترتيب مىباشد :

1 . طبقات المفسرين ، تأليف جلال الدّين سيوطى ( از علماى قرن نهم ) ، او در اين كتاب ، تنها شرح حال 136 مفسّر را آورده است .

2 . طبقات المفسّرين داودى ، ( در دو مجلّد ) . او كه از شاگردان سيوطى است ، در تعقيب و تكميل برنامهء استادش ، شرح حال 704 نفر از مفسّران را از منابع مختلف فراهم آورده است .

3 . طبقات المفسّرين احمد بن محمّد آدنوى ( منسوب به آدانا از شهرهاى تركيّه ) از علماى قرن دهم . او طبقات مفسّران را براساس روزگار زندگى آنان تا قرن دهم آورده است .

4 . الطّبقات الشّافعيّة ، تأليف سبكى .

5 . الطّبقات تأليف ابن جزرى .

6 . الطّبقات تأليف ابن فرحون مالكى .

7 . طبقات الحنفيّة تأليف عبد القادر قرشى .

8 . طبقات الحنابلة ابى يعلى و ابن رجب ( 2 نوع مختلف ) .

9 . السّياق على ترتيب ابن فرحون .

10 . الطّبقات قاضى عيّاض .

11 . الطّبقات يا الضّوء اللّامع لأهل القرن التّاسع ، حافظ شمس الدّين سخاوى .

12 . طبقات القرّاء و تذكرة الحفّاظ ذهبى ( 2 جلد ) .

13 . المقفّى تأليف مقريزى ( 13 جلد ) .

14 . تاريخ بغداد ( ج 3 و ج 4 ) .

15 . الصّلة ابن بشكوال ( ج 1 ) .

16 . طبقات الحفّاظ و المفسّرين سيوطى .

17 . كشف الظّنون ملّا كاتب چلبى .

18 . مناهل العرفان عبد العظيم زرقانى ( در 3 مجلّد ) .

19 . التّفسير و المفسّرون محمّد حسين ذهبى ( در 2 مجلّد ) .

20 . معجم مصنّفات القرآن الكريم ، تأليف دكتر شوّاخ عساق ( در 4 مجلّد وزيرى ) .

اكنون جاى غبن خواهد بود كه گفته آيد ما جز در كتاب الذريعة جلد چهارم آن و غير از اين كتاب حاضر و ناقص ، كتاب طبقاتى خاصّى نسبت به فراورده‌هاى تفسيرى شيعه ترتيب نداده‌ايم آيا اين امر جاى غبن و عقب‌افتادگى از قافلهء علم و عرفان نبوده و نيست ؟ آيا اين كوتاهى در عرضه و معرّفى آثار بزرگانى : أمثال صاحب تبيان ، مجمع البيان ، جوامع الجامع ، ابو الفتوح رازى ، تفسير صافى ، مصفّى و الاصفى نيست ؟ و آيا نمىبايست اعتذار كوتاهى و قصور ار خواست ؟ اينك به معرّفى تفاسير اين قرن مىپردازيم :

140 . تفسير سيد شريف رضى [ ت : 406 ه . ق ]

ابو الحسن ، محمّد بن حسين بن موسى بن محمّد بن ابراهيم بن موسى بن جعفر عليه السّلام ، عالم بزرگوار ، اديب اريب ، شاعر گرانمايه ، نقيب سادات علويّين و يكى از اعلام قرن چهارم و اوايل قرن پنجم هجرى مىباشد . كه در جلالت شأن و عظمت قدر و قداست روحى و معنوى ، كم‌نظير بوده است .

* گفتار نجاشى

او در رجال خود ، پس از ذكر نسب شريفش ، مىگويد : « او شاعر مبرّز و نقيب علويان ، داراى تأليفات فراوانى است كه از آن ميان :

1 . تفسير حقايق التّنزيل و دقايق التّأويل .

2 . تخليص البيان عن مجازات القرآن .