طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٢٢٤
قرن دوم دوران تدوين تفسير
شعراء و گويندگان بىتعهّد را به حمايت از خويشتن برمىانگيختند ، و اينان باعث مىشدند ، كه از اطراف جهان اسلام ، علمائى براى توجيه اختلافات عقيدتى بهسوى هركس كه واجد شرائط امامت و هدايت عقلى و ايمانى بودند ، روى آورند در چنين شرائطى بود كه مفسّران نامدارى در اين عصر درخشيدند كه از ميان آنان مىتوان از مفسّران بزرگ و نامدارى ذكرى به ميان آورد كه آغازگران « عصر تدوين » نيمه اوّل اين قرن به شمار مىآيند آنان نوعا روايات تفسيرى را بهعنوان مدارك و منابع كار خود ، قرار مىدادند و پيش مىرفتند .
اكنون در اين بخش ، به معرّفى تعداد ديگرى از آنان كه دسترسى داشتهايم مىپردازيم و تحت شمارهء فرضى درمىآوريم چون به يقين اين شمارهها ، نشانگر شمارش واقعى و حصر حقيقى نيستند ، بلكه نشان دادن نوعى نظم و انتظام كار ، براى آغازيدن جدولبندى ما است كه در عالم تشيّع هنوز مراحل نخستين خود را طى مىكند .
اينك با اسامى جمعى ديگر از مفسّران عاليقدر شيعه در اين قرن آشنا مىگرديم :
11 . تفسير مجاهد بن جبر ( متوفى 104 ه ) .
12 . تفسير طاوس بن كيسان يمانى ( متوفى 106 ه ) .
13 . تفسير عطيّة بن سعد عوفى ( متوفّى 111 ه ) .
14 . تفسير زيد بن عليّ بن الحسين ( الشهيد 122 ه . ق ) .
15 . تفسير اسماعيل بن عبد الرحمن « سدّى كبير » ( متوفى 127 ه ) .
16 . تفسير جابر بن يزيد جعفى ( متوفّى 128 ه ) .
17 . تفسير عاصم بن بهدله اسدى كوفى ( متوفى 128 ه ) .
18 . تفسير يحيى بن يعمر عدوانى ( متوفى 128 ه ) .
19 . تفسير ابن ابى شعبة حلبى ( متوفى 135 ه ) .
20 . تفسير زيد بن اسلم عدوى ( متوفى 136 ه ) .
21 . تفسير داود بن ابى هند ( متوفى 139 ه ) .
22 . تفسير ابان بن تغلب بكرى ( متوفى 146 ه ) .
23 . تفسير محمّد بن سائب كلبى ( متوفى 146 ه ) .
24 . تفسير فضيل بن يسار بصرى ( متوفى 147 ه ق ) .
25 . تفسير هشام بن سالم جواليقى ( متوفى 148 ه . ق ) .
26 . تفسير سليمان بن مهران اعمش ( متوفى 148 ه ) .
27 . تفسير زياد بن منذر خارفى ( متوفى 150 ه . ق ) .
28 . تفسير ابن ابى شعبه حلبى ( متوفى 150 ه . ق ) .
29 . تفسير اسماعيل سكونى ( متوفّى 150 ه . ق ) .
30 . تفسير فضيل بن زبير رسّانى ( متوفّى حدود 150 ه ) .
31 . تفسير مقاتل بن سليمان رازى ( متوفّى 150 ه . ق ) .
32 . تفسير ابو بصير اسدى ( متوفّى 150 ه . ق ) .
33 . تفسير وهيب بن حفص اسدى ( متوفى حدود 150 ه . ق ) .
34 . تفسير ابى خالد كابلى .
35 . تفسير ابى حمزه ثمالى ( متوفّى 150 ه