طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — الصفحة ١٥٥
امام سجّاد ( ع ) و تفسير قرآن
كه كيفيّت نفخ صور اسرافيل را بيان مىكند .
17 . سورهء بقره ، آيهء 22 الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً خداوند زمين را ملايم طبايع و موافق ابدان شما قرار داده است .
18 . سورهء قصص ، آيهء 85 : إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ فَاللَّهُ خَيْرٌ حافِظاً وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ كه مقصود از آن ، رجعت و بازگشت پيامبر و پيشوايان معصوم ( ع ) است كه مجدّدا به دنيا بازخواهند گشت .
19 . سورهء تكاثر : لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ مقصود از آن شهادت بر يكتايى اللّه و رسالت پيامبر خدا ( ص ) و ولايت امير المؤمنين است . « 1 »
20 . در تفسير كشف الاسرار ميبدى مواردى را از امام علىّ بن الحسين ( ع ) روايت كرده است كه با بهره‌گيرى از يادنامهء علّامه امينى در اينجا مىآوريم .
21 . حق خويشاوندى ، روي انّ عليّ بن الحسين قال لرجل من أهل الشّام : أقرأت القرآن ؟ قال : نعم . قال : أ فقرأت في سورة بني اسرائيل : ( و آت ذا القربى حقّه ) ؟ قال : و انّكم للقرابة الّذي امر اللّه أن يؤتى حقّه ؟ قال : نعم . » « 2 »
روايت شده است كه امام علىّ بن الحسين به مردى از شاميان فرمودند :
آيا قرآن خوانده‌اى ؟ او پاسخ داد : آرى . امام فرمودند : آيا در سورهء بنى اسرائيل نخوانده‌اى كه حقّ خويشاوندان رسول خدا ( ص ) را انجام بده ؟
شامى گفت : آيا شما از خويشاوندان و ذوى القربى هستيد كه بايد حقّ آنان اداء شود ؟ امام ( ع ) فرمود :
آرى .
22 . عروس قرآن روى عليّ بن الحسين ( ع ) عن أبيه ، عن علىّ ( ع ) قال : سمعت النّبى ( ص ) يقول :
« لكل شيء عروس ، و عروس ، القرآن سورة الرّحمن . . . . » « 3 »
23 . در داستان يوسف و زليخا سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ ، حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ « 4 » در ضمن اين آيهء شريفه از عليّ بن الحسين ( ع ) روايت كرده‌اند كه : « در آن خلوتخانه بتى نهاده بودند ، آن ساعت زليخا برخاست و چادرى روى سر آن بت دركشيد تا پوشيده باشد . يوسف گفت : چيست اين عمل كه تو انجام دادى ؟ گفت : از آن بت شرم مىدارم كه به ما مىنگرد .
يوسف گفت : « أ تستحين ممّن لا يسمع و لا يبصر ، و لا استحيي ممّن خلق الأشياء ، و علّمها يسمع و يبصر ، و ينفع و يضرّ ؟ » آيا از بتى كه نمىشنود و نمىبيند و نه در ضرر و نفعى در به كار تو دارد ، شرم مىدارى . من چرا از آفريدگار جهان و جهانيان و دانا به احوال همگان ، چه آشكارا و چه پنهان ، شنونده آوازها ، نيوشندهء رازها ، بينندهء دور يا نزديك . . . شرم ننمايم ؟
أ لم تعلم بانّ اللّه يرى ؟ آيا نمىدانى كه خداوند حاضر و ناظر است ؟ يوسف اين سخن بگفت ، آنگه برخاست و آهنگ دركرد . »
24 . زهد واقعى : از امام ( ع ) از معناى زهد سؤال نمودند : در پاسخ فرمودند :
زهد ده درجه دارد پس بالاترين درجه‌ى زهد ، پائين‌ترين مراتب پارسايى و ورع مىباشد و بالاترين درجه‌ى يقين ، پائين‌ترين مراتب رضاى الهى است و زهد واقعى در آيه‌اى از كتاب خدا معرّفى شده است :
« لكيلا تأسوا على ما فاتكم و لا تفرحوا بما آتاكم . » « 5 » تا آنكه بر آنچه از شما فوت گرديده است تأسّف مخوريد و آنچه بر شما پيش مىآيد شادمان نگرديد . « 6 »
( 1 ) سوره تكاثر ، آيه 8 . ( 2 ) سوره اسراء ، آيه 26 . ( 3 ) طبقات مفسران شيعه ، ج 1 ، ص 263 . ( 4 ) سوره فصلّت ، آيه 53 . ( 5 ) سوره آل عمران آيه 153 . ( 6 ) شبيه اين تفسير در نهج البلاغة هم آمده است .