اعلام اصفهان ( فارسي ) — الصفحة ٢٦٢
آقا سيّد ابو الحسن اصفهانى
آقا سيّد ابو الحسن اصفهانى
آقا سيّد ابو الحسن اصفهانى
آقا سيّد ابو الحسن اصفهانى بن سيّد محمّد موسوى مديسه‌اى لنجانى بن سيّد عبد الحميد بن سيّد محمّد موسوى ، از اكابر فقهاى اماميّه و از مراجع تقليد جهان تشيّع ، عالم فاضل كامل فقيه اصولى و متكلّم محدّث جامع در سال 1284 ق در قريهء « مديسه » از توابع بلوك لنجان اصفهان متولّد ، و براى تحصيلات خود راهى اصفهان شد ، و در درس سيّد مهدى نحوى ، آخوند كاشى ، ميرزا يحيى مدرّس ، مير محمّد صادق كتاب‌فروش و ميرزا ابو المعالى كلباسى حاضر شد . سپس براى تكميل آن به نجف اشرف عزيمت نمود . دو سال در درس ميرزاى شيرازى در سامرا شركت نمود ، و پس از وفات استاد ، نزد آخوند خراسانى ادامهء تحصيل داد ، و پس از وفات وى ، در درس ميرزا محمّد تقى شيرازى حضور يافت ، و سرانجام به اجتهاد نائل آمد ، و از آخوند خراسانى ، حاج ميرزا محمّد تقى شيرازى ، شيخ فتح اللّه شريعت اصفهانى و آقا سيّد حسن صدر اجازهء اجتهاد دريافت نمود .
موقعيّت او روز به روز تحكيم يافت ، و شهرت او از مرزهاى عراق فراتر رفت ، تا اينكه در سال 1344 ق رياست معنوى جهان تشيّع و مرجعيّت شيعيان در عراق ، ايران ، لبنان ، افغانستان ، پاكستان و هند به او اختصاص يافت .
پس از شكست عثمانىها در جنگ جهانى اوّل و اشغال عراق به دست نيروهاى انگليسى و قيموميّت انگلستان بر عراق ، آقا سيّد ابو الحسن اصفهانى براى مبارزه با اشغالگران ، با همكارى ميرزا فتح اللّه شريعت اصفهانى ، ميرزا حسين نايينى ، سيّد مصطفى كاشانى و ميرزا على شهرستانى مردم را به قيام عليه كفّار تشويق نمودند ؛ امّا با فوت سيّد مصطفى كاشانى و شريعت اصفهانى ، اين قيام سركوب شد . بار ديگر علماى عراق همچون اصفهانى ، شهرستانى و نايينى به حمايت از قيام عشاير جنوب عراق برخاستند ، و فرمانرواى انگليسى عراق ، آنان را به ايران تبعيد كرد . ولى پس از هشت ماه ، آنان به عراق بازگشتند .
او علاوه بر مرجعيّت و صدور فتوا ، صدها شاگرد دانشمند تربيت نمود ، و از لحاظ بزرگ‌منشى ، درايت ، زهد ، و اهتمام به امور مسلمانان ، الگويى كم‌نظير به شمار مىرفت . در شب 16 صفر 1349 ق طلبه‌اى جاهل با كارد به سيّد محمّد حسن فرزند جليل القدر او حمله