راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٨

شبل :

حسينى هروى و گويند : « پاسخ هفده پرسش را به اشارت استاد خود بهاء الدّين يعقوب تبريزى در يك مجلس نظم كرد و هر بيتى را به بيتى جواب داد و به خراسان فرستاد و ازآن‌پس بر هر بيتى ابياتى افزود و مجموع آن را گلشن راز ناميد » . و بر اين منظومه شروح بسيار نوشته‌اند و بهترين شروح آن شرح شمس الدّين محمّد بن يحيى لاهيجى نور بخشى است متخلّص به اسيرى به نام مفاتيح الاعجاز و جامى در تقريظ اين شرح ، خطاب به شارح گفت :

اى فقر تو نوربخش ارباب نياز * خرّم ز بهار خاطرت گلشن راز

يك‌ره نظرى بر مس قلبم انداز * شايد كه برم ره به حقيقت ز مجاز

و از مثنوى گلشن راز بيتى چند آرم :

مپرس از من حديث زلف پرچين * مجنبانيد زنجير مجانين

* * *

جهان چون خطّ و خال و چشم و ابروست * كه هر چيزى به جاى خويش نيكوست

* * *

معانى هرگز اندر حرف نايد * كه بحر قلزم اندر ظرف نايد

* * *

زهى نادان كه او خورشيد تابان * به نور شمع جويد در بيابان

* * *

روا باشد انا الحق از درختى * چرا نبود روا از نيك‌بختى

* * *

جهان جمله فروغ نور حقّ دان * حق اندر وى ز پيدايى است پنهان

* * *

مگر رخسار او سبع المثانى است * كه هر حرفى از او بحر معانى است

* * *

جز از حقّ مىنيايد دلربايى * كه شركت نيست در ملك خدايى

* * *

وجود اندر كمال خويش سارى است * تعيّنها امور اعتبارى است

* * *

هرآن چيزى كه در عالم عيان است * چو عكسى ز آفتاب آن جهان است

و در سال 720 درگذشت .

شبل :

شبل :

بر وزن كبر بچّه شير را گويند و نام شبل بن معيد مزنى صحابى است و ذو الشبلين لقب عامر بن عمرو ابن حارث است ازاين‌روى كه او را دو فرزند توأم بود و ابن شبل كنيت مشهور ابو على حسين بن محمّد بن عبد اللّه بن يوسف بن شبل بغدادى است در شمار حكيمان و فيلسوفان و طبيبان و اديبان و شاعران و صاحب كتابى به نام وجيزه و كتابى در انتخاب دورهء منطق از كتب فارابى و صاحب قصيده رائيّه شامل تحقيقات بسيار بدين مطلع :

بربك ايّها الفلك المدار * اقصد ذا المدار أم اضطرار

مدارك قل لنا فى اىّ شىء * ففى افهامنا منك انتهار

و تمام قصيده در جلد دوّم نامهء دانشوران است و بعضى به غلط آن قصيده را به شيخ الرئيس نسبت داده‌اند و نيز از نظم اوست :

لا تظهرن لعاذل او عاذر * حاليك فى السراء و الضراء