راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٦

سختيانى :

شاطبى به مصر رسيد و به او پيوست و قصيدت مشهور او را در قرائت فراگرفت و از آن شرحى نيكو كرد و هم با شاطبى به دمشق رفت و به علم قرآن داشتن شهره گرديد و در جامع دمشق صاحب حلقهء درسى شد و كتابها پرداخت از جمله :

شرح قصيدهء شاطبى و شرح المفصّل و كتاب سفر السعادة و سفير الافادة و كتاب شرح احاجى زمخشرى . سيوطى گفته : « از بهترين كتب فنّ است » . و در اين كتاب علم الدّين بر خود نهاده است كه هر لغز زمخشرى را با دو لغز از نظم خود دنبال كند و كتاب الكوكب الوقاد و متوفّى 643 و از لغزهاى اوست :

ما اسم ينون لكن * قد اوجبوا منع صرفه

و ما الذى حقه النو * ن حين جاءوا بحذفه

و نيز :

و ما خبر أتى فردا * لمبتدإ اتى جمعا

و جاء عن المثنى و هو * فرد كافيا قطعا

و يا من يطلب النحو * و فى ابوابه يسعى

أ يجمع نعت افراد * اجبنا محسنا صنعا

و هل للنعت دون الو * صف معنى مفرد يرعى

و نيز :

هل تعرفنّ مؤنثا * يحكى بصيغته المذكّر

و معرفا لا شك فيه * و لفظه لفظ المذكّر

و مصدرا باللام لا * هى عرفته و لا تنكر

و اين آخرين لغزى است كه گفته و كتاب خود را به آن پايان داده است :

و ما فرد يراد به المثنى * كتثنية ذكرناها لفرد

افدنا و هى خاتمة الاحاجى * فمن افتيت منقلب برشد

گويند : « وقتى محتضر شد اين ابيات گفت :

قالوا غدا نأت ديار الحمى * و نترك الركب بمغناهم

و كلّ من كان مطيعا لهم * اصبح مسرورا بلقياهم

قلت فلى ذنب فما حيلتى * بأى وجه اتلقاهم

قالوا ا ليس العفو من شأنهم * لا سيما عمن ترجاهم

و نيز از آن قريه است شمس الدّين محمّد بن عبد الرحمن بن محمّد سخاوى در شمار اديبان و محدّثان و مورّخان و صاحب كتاب الضوء اللامع فى اعيان القرن التاسع و كتاب فتح المغيث بشرح ألفيّة الحديث و كتاب التاريخ المحيط و كتاب تلخيص تاريخ اليمن و كتاب الفوائد الجليّة فى الاسماء النبويّة و كتاب القول المتين فى تحسين الظن بالمخلوقين و كتاب التبر المسبوك فى ذيل السلوك و مقصود ذيل كتاب السلوك المعرفة دول الملوك مقريزى است و كتاب المقاصد الحسنة فى بيان كثير من الاحاديث المشتهرة علىّ الألسنة و متوفّى 902 . « 1 »

سخت :

سخت :

بر وزن تخت به معنى استوار نام پدر ابو يعقوب يوسف بن سخت بصرى است در شمار محدّثان خاصّه .

سختويه :

سختويه :

مركب است از كلمهء سخت و ويه كلمهء اعجاب و آن نام نياى مكّىّ بن علىّ ابن سختويه است از افاضل اماميّه .

سختيانى :

سختيانى :

منسوب است به سختيان بر وزن پرنيان و آن پوست بز است كه آن را دباغت كرده

( 1 ) - و نيز عبد القادر بن على السخاوى در شمار علماى شافعى مذهب و از اوست : الرسالة العثمانيّة او السخاويّة ( لغتنامه / دهخدا : 29 / 345 ) .