راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٤
زوزنى :
تو اگر صاحب نوشى و اگر ضارب نيش * ديگران راست كه من بىخبرم با تو ز خويش
به چه عضو تو زنم بوسه نداند چه كند * بر سر سفرهء سلطان چو نشيند درويش
از تو در شكوه و غافل كه نشايد در عشق * طفل نادانم و آگه نه ز نادانى خويش
همه در خورد وصال تو و ما از همه كم * همه حيران جمال تو و ما از همه بيش
مىزنى تيغ و ندانى كه چسان مىگذرم * گرگ در گلّه ندارد خبر از حالت ميش
آخر اين قوم چه خواهند ز جان‌هاى فكار * آخر اين جمع چه خواهند ز دلهاى پريش
تا چه بر دردكشان مىرود از آتش مى * صوفيان را چه به افلاك برد دود حشيش
رفت « مجمر » به در شاه بگو گردون را * هرچه كردى به من آيد پس از اينت در پيش
زواوى : منسوب است به زواوه بر وزن نهاده و آن نام قبيلهء بزرگى است كه در بجايه از اعمال آفريقا زيستن دارند و از اين قبيله است زين الدّين يحيى بن معطى بن عبد النور مغربى زواوى در شمار اديبان و نحويان و صاحب كتاب الفصول الخمسون در نحو و الفيّه در نحو و حواشى بر اصول ابن سراج و نظم صحاح جوهرى ( ناتمام ) و نظم كتاب جمهرهء ابن دريد و نظم كتابى در عروض و شرح ابيات سيبويه و شرح الجمل در نحو و كتاب العقود و القوانين در نحو و كتاب المثلث و ديوان شعر و غير اين‌ها و از نظم اوست :
قالوا تلقب زين الدّين فهو له * نعت جميل به اضحى اسمه حسنا
فقلت لا تعذلوه ان ذا القب * وقف على كلّ نحس و الدليل انا
و نيز :
و إذا طلبت العلم فاعلم انه * عبء لتنظر اى عبء تحمل
و إذا علمت بانه متفاضل * فاشغل فؤادك بالذى هو افضل
ابن معط زواوى نحو را از جزولى فراگرفت و حديث را از ابن عساكر و چندى در دمشق تدريس كرد و ازآنجا به مصر رفت و در جامع عتيق به آموزگارى پرداخت و نيرويى كه بر نظم شعر داشت در نظم علوم ادبيّه به كار برد و ابن مالك الفيّهء خود را به سبك الفيّهء ابن معط نظم كرد و در سال 564 از مادر زاد و در سال 638 در قاهره از دنيا رفت . « 1 »
زوزنى :
زوزنى :
منسوب است به زوزن بر وزن روشن از توابع خواف و ازآنجاست ابو عبد اللّه حسين ابن علىّ بن احمد زوزنى در شمار اعلام اديبان و صاحب كتاب ترجمان القرآن و كتاب المصادر و شرح معلّقات و متوفّى 486 . و نيز ابو القاسم اسعد بن علىّ بن احمد زوزنى معروف به بارع در شمار اديبان و شاعران و از نظم اوست در زيارت معشوق :
قد اقبل المعشوق فاستقبلته * مستشفيا مستسقيا من ريقه
نشوان و الا بريق فى يده ولى * من ريقه ما ناب عن ابريقه
( 1 ) - و نيز شرف الدّين عيسى بن مسعود بن منصور الزواوى الحميرى المالكى در شمار فقيهان و محدّثان و به زواوهء در مغرب منسوب است . از اوست : اكمال الاكمال در حديث و شرح جامع الامهات در فقه مالكى ( الأعلام / زركلى : 5 / 109 ) .