راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٦
زاهرى :
خدايا دارم از لطف تو امّيد * كه ملك عيش من معمور دارى
بگردانى بلاى زهد از من * قضاى توبه از من دور دارى
و در عبرت گفت :
اى عبيد اين گل صدبرگ بر اطراف چمن * هيچ دانى كه سحرگاه چرا مىخندد
با وجود گره غنچه و تنگى دل او * حكمتى هست نه از باد هوا مىخندد
چون ثبات فلك و كار جهان مىبيند * به بقاى خود و بر غفلت ما مىخندد
و در تعريض بر دستگاه خلقت گفت :
آنكه گردون فراشت و انجم كرد * عقل و روح آفريد و مردم كرد
رشته كاينات درهم بست * پس سررشته در ميان گم كرد
عبيد اللّه در سال 772 درگذشت . « 1 »
زامّ :
زامّ :
با فتح و تشديد ميم لقب سعد بن ابى خلف زهرى است در شمار محدّثان خاصّه و زام كسى را گويند كه بينى شتر را براى مهار كردن سوراخ كند . « 2 »
زامى :
زامى :
منسوب است به زام معرّب جام از توابع نيشابور و در جامى گذشت و ابو جعفر محمّد
ابن موسى بن عمران زامى نيشابورى در شمار نحويان و اديبان به آن منسوب است . ثعالبى در يتيمه او را چنين ستوده است كه وى از اعلام اديبان و شاعران خراسان و يكى از حسنات نيشابور است و در ميدان فضيلت پيش‌قدم و در ترازوى خرد ، سنگين و مزيّت‌دار بود و همان مايهء ادبش او را به ديوان رسائل بخارا رسانيد و آوازه‌اش پيچيد و به شمارهء مو ( كنايت از بسيارى شعر ) شعر گفت جز اينكه در شعرش جناس زياد به كار برد و شعرش را از رونق انداخت مانند اين شعر :
مضى رمضان المرمضى الذى نرى * و اقبل شوال شيول به قهرا
فيا لك شهرا شهر اللّه قدره * و لو اشهرت فيه سيوف الهدى شهرا
زامينى : منسوب است به زامين بر وزن شاهين از قراى بخارا و ابو جعفر محمّد بن اسد بن طاوس زامينى بخارى در شمار محدّثان و هم‌سفر ابو العبّاس مستغفرى در طلب حديث و متوفّى 415 بدان منسوب است .
زاوهى :
زاوهى :
منسوب است به زاوه بر وزن باده از توابع نيشابور و ابو الحسن جميل بن محمّد بن جميل زاوهى نيشابورى در شمار محدّثان و از مشايخ حاكم ابو عبد اللّه نيشابورى ازآنجاست . « 3 »
زاهرى :
زاهرى :
منسوب است به زاهر نياى ابو جعفر محمّد بن سنان زاهرى در شمار محدّثان خاصّه
( 1 ) - ديوان اشعار عبيد زاكانى كه بالغ بر سه‌هزار بيت مىشود با مقدّمه و تصحيح استاد عبّاس اقبال به چاپ رسيده است . ( 2 ) - سعد بن ابى خلف نجاشى او را ثقه مىداند و شيخ طوسى در فهرست خود وى را از اصحاب امام جعفر صادق عليه السّلام معرّفى كرده و مىگويد : « مولاى بنى زهره بوده » . و از شهيد ثانى نقل شده كه گفته است : « در ميان شيعه دربارهء دوستى و دانش فراوان او خلافى نيست » . ( اعيان الشيعة : 7 / 219 ) . ( 3 ) - و نيز شيخ قطب الدّين ترك زاوهى فرزند شاهور از مشاهير عرفاى قرن ششم و اوايل قرن هفتم و از مشايخ شيخ عطّار نيشابورى است و در زاوهء تربت حيدريّه مدفون و متوفّى 597 مىباشد ( لغتنامه / دهخدا : 28 / 67 ) .