راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٠
دياربكرى :
دهقى :
دهقى :
منسوب است به دهق بر وزن رمق معرّب دهك فارسى به معنى ده كوچك و نام يكى از قراى رى و علىّ بن محمّد دهقى در شمار ثقات اماميّه و صاحب كتاب الاصول الخمس و كتاب النبات بدان منسوب است .
دهكى :
دهكى :
با فتح اوّل و دوّم منسوب است به دهك معرّب دهك فارسى و آن نام همان قريه است كه در رى است و تعريب در صورت دوّم فقط به فتح اوّل آن اكتفا كرده است و تعريب از اين تفنّن‌ها بسيار دارد و ابو القاسم علىّ بن ابراهيم بن محمّد دهكى در شمار راويان اخبار و گردآوران اشعار و از شاگردان ابو الفرج اصفهانى صاحب اغانى بدان منسوب است . و نيز دهك نام محلّتى است در قزوين و عزيز اللّه دهكى معروف به درويش دهكى در شمار شاعران قرن نهم و از نديمان سلطان يعقوب بدان منسوب است . درويش در آغاز ، پيشهء جولاهى و خشت‌مالى داشت به تدريج خاطرش به نظم شعر مايل گرديد و به مناسبت سرآغاز شعرى كه در مجلس سلطان يعقوب خواند و پسند خاطر سلطان گرديد و در سلك نديمان وى منظوم گشت و از نظم او است :
رفتى به‌سوى غربت و اين بود راى تو * كز رفتن تو جان دهم اى جان فداى تو
از شصت دوست تير اگر بر جگر زدم * نى رويدم ز سينه و ز آن نيشكر خورم
* * *
به از پيكان دو دهر سو خدنگ راه‌پيمايش * چو نيكو مىرود با آنكه پيكان است در پايش
دهن الخصى : دهن بر وزن قفل به معنى روغن و چربى و خصا بر وزن كجا جمع خصيه به معنى خايه و آن لقب حسين بن هبة اللّه موصلى است از اعيان شعر و ادب و در آغاز ، حاكم موصل او را نواخت و در همان شهر به تدريس پرداخت و سپس روى از او بگردانيد ناچار به طرف صلاح الدّين كوچيد و از او و سپس از فرزندش نوازش ديد و در حلب به تدريس و آموزگارى روزگار گذرانيد و در سال 608 درگذشت و از نظم اوست كه عيد خود را از عيد ديگران به بوسيدن معشوق جدا گرفته است :
يبتهج الناس باعيادهم * لاجل ذبح او لافطار
و انما عظم سرورى بها * للثم من اهوى بلا عار
ارقبها حولا الى قابل * لانها غاية اوطارى
و در عذر از تأخير ديدار گفته است :
و انى و ان اخرت عنكم زيارتى * لعذر فانى فى المودة اول
فما الود تكرير الزيارة دائما * و لكن على ما فى القلوب المعول
دهنى : با ضبط پيش منسوب است به دهن بن معاوية بن اسلم بن احمص بن غوث كه پدر تيره‌اى است از قبيلهء بجيله و ابو معاويه عمّار بن خبّاب بجلى دهنى كوفى در شمار فقيهان و محدّثان خاصّه به دو منسوب است .
دياربكرى :
دياربكرى :
منسوب است به دياربكر كه نام ولايتى است در آسياى صغير و هم نام شهرى است در آن و حسين بن محمّد بن حسن دياربكرى در طبقهء فقيهان مالكى و از قضات مكّه و صاحب كتاب تاريخ الخمسين در سيرت نبويّه و رساله‌اى