فهرست كتابهاى چاپى عربى ايران ( فارسي ) — الصفحة ٠.١٠

مقدمه [ دكتر محسن صبا ]

شاگردان بسيارى از وقت خود را صرف نوشتن كتابهاى مورد نياز خود مىكردند .

پيداست كه در چنين وضعى كتابشناسى ملى ، از حيث حجم و مقدار ، مانند كتاب‌شناسيهاى ملى كشورهائى كه قرنهاست صنعت چاپ در آنها معمول است ، نمىتواند بود .

اما اين موضوع ، هيچ از اهميت كارى كه آقاى خان‌بابا مشار ، انجام داده‌اند ، نمىكاهد . بلكه اهميت اقدام ايشان را بهتر مىرساند ؛ چه در كشورهائى كه صنعت چاپ رونقى نداشته بالطبع كتابخانه‌هاى عمومى مهم وجود نداشته است و اغلب اشخاص كوشش نموده‌اند كه كتابخانهء خصوصى داشته باشند ، كتابخانه‌هاى خصوصى كه اغلب از همان كتب خطى تشكيل مىشد . در كشورى پهناور مانند ايران ، صنعت چاپ وارد شد ، اما چون اغلب مردم از نعمت خواندن و نوشتن محروم بودند يا كتابى چاپ نمىشد ، يا اگر مىشد به مقدارى كم بود ، چنان كه كمتر كسى از وجود آن مطلع مىگرديد . گذشته از اين موضوع ، چون چاپخانه‌هاى بزرگ در ايران وجود نداشت ، و به علت كمى وسيلهء چاپ كتاب بسيار گران تمام مىشد ؛ بسيارى از كتب فارسى در هندوستان و حتى تركيه و مصر چاپ شده است . بمناسبت همين دورى محل طبع ، از انتشار كتاب بصعوبت اطلاع حاصل مىگرديد .

با اين توضيح ، باشكال و صعوبت كارى كه آقاى خان‌بابا مشار انجام داده‌اند بيشتر پى مىبريم و متوجه مىشويم كه بايد سالها در كتابخانه‌هاى خصوصى و عمومى ، و در ميان كتب و انتشارات و مطبوعات جستجو و تفحص كرد تا بتوان مجموعه‌اى بدين پايهء كمال كه آقاى مشار انتشار داده‌اند ، تهيه كرد .

اين كتاب ، يكى از اهم كتبى است كه براى آشنائى فرهنگ ايران ، وجود آن بىنهايت لازم و واجب است .

پيداست كه جمع‌آورى مجموعه‌اى كه حاوى كليه كتابهاى چاپى فرانسه باشد از عهدهء يك‌تن خارج بود . از همين رو در فرانسه كتب مختلفى تا به حال انتشار يافته است كه از مجموع آنها مىتوان بانتشارات چاپى فرانسه پى برد مانند كتاب برونه

Brunet

بنام ، « فهرست كتب چاپى فرانسه تا سال 1500 » .