فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — الصفحة ٥١٣

[ تاليفات ]

التحفة الرضوية فى المسائل الدينية .

التجريد فى الاصول ، اين كتاب در اصول فقه است و فرزندش احمد نراقى آن را شرح كرده است .

مشكلات العلوم ، اين كتاب شبيه به كشكول شيخ بهائى است ، پسرش احمد نراقى كتاب خزائن خود را بر اين منوال نوشته است .

رساله‌اى در اصول دين به فارسى .

رساله‌اى در علم حساب ، كه پسرش آن را شرح كرده است .

انيس المجتهدين ، در اصول فقه .

رسالة فى الاكر ، اين رساله را به سبك تحرير نصير الدّين طوسى نوشته است . نسخه‌اى خطى از آن كتاب نزد نوهء او حسن نراقى تهرانى در 24 صفحه موجود است .

ترجمهء تحرير اقليدس ، يك نسخه از آن در مسجد سپهسالار موجود است . رسائل ديگرى هم دارد كه در موضوعات متفرق تأليف كرده است . مشهورترين تأليف او همان جامع السعادات است ، اين كتاب از آثار جاويدان در علم اخلاق است .

امتياز اين كتاب ازآن‌جهت است كه از روح ايمان او سرچشمه گرفته است و چه بسا همين جنبه بر روحيهء علمى او در اين كتاب مىچربد و مكنونات قلبى او در اخلاق در اين كتاب به خوبى نمايان است . امتياز ديگر اين تأليف كه بر خوانندگان كتاب نيز پوشيده نمىماند علاقهء مؤلف به قرآن و خاندان رسالت است كه در بيشتر فصول و ابواب آن به خوبى واضح است . اين كتاب از لحاظ فلسفى و علمى چندان تفاوتى با كتابهاى ديگر كه در اين موضوع نوشته شده است ، جز در حسن نظم و ترتيب ، ندارد و با آنكه روح اشراق بر بيشتر مطالب اين كتاب پرتوافكن است ، در عين حال مىبينيم كه مستقيم و يا غير مستقيم بر افكار متصوفه حمله مىكند و به اخلاق فاضله‌اى كه مبتنى بر روح اسلامى است و در قرآن كريم و احاديث رسول اكرم و اهل بيت او آمده است ، دعوت مىكند . و ازاين‌جهت با روش احياء العلوم كه در درجهء اول مبتنى بر مبانى متصوفه ، كه نمونهء اعلى در نظر مؤلف بود اختلاف دارد .

روش و اسلوب علمى او در علم اخلاق ، روىهم‌رفته بر پايهء مراعات حد وسط و اجتناب از افراط و تفريط استوار است ، همان نظريه‌اى كه مسلمانان از يونانيان به ارث برده‌اند و در نصوص اسلامى مطالبى مؤيد آن يافته‌اند و همان نظريه‌هايى است كه ابن سينا در رسالهء اخلاق خود و ابن مسكويه در كتب اخلاقى خويش ، آن را پذيرفته و به كار برده‌اند .

به‌هرحال جامع السعادات نراقى ، از كتابهاى با ارزش در علم اخلاق است و مؤلف آن مىكوشد تا راه وصول انسان را به سعادتى كه شقاوت و بدبختى را در آن راهى