فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — الصفحة ٤٩٣

تأليفات صدر المتألهين

2 - معرفت ، صراط مستقيم و درجات صعود و ارتقاء به جانب بارى تعالى ، و كيفيت سلوك به‌سوى اوست و اين همان علم نفس است كه جزئى از علم طبيعى به شمار مىرود و بحث در آن به منظور رسيدن به همان معرفت است .

3 - معرفت معاد ، و احوال كسانى كه به خدا رسيده و به دار رحمت او وارد شده‌اند .

4 - معرفت و شناختن فرستادگان خدا از پيغمبران و اوصيا - حتى اوليا به عقيدهء او - كه به دعوت خلق و نجات نفوس انسانى پرداخته‌اند .

5 - نقل اقوال منكران حقيقت و پرده‌بردارى از فضائح اعمال آنان و مطالبى ديگر كه در اثناى بحث آورده است .

تأليفات ملا صدرا عبارتست از :

1 - الاسفار الاربعة كه براى اولين‌بار در ايران چاپ سنگى شده است و 926 صفحه است ، همچنين حاشيهء فيلسوف سبزوارى بر سه مجلد آن به چاپ رسيده است . اين كتاب در قطع بزرگ ، در چهار جلد ، به سال 1282 هجرى چاپ شده و مورد توجه مخصوص فلاسفه و متفكران و عنايت خاص آنان قرار گرفت ، ازاين‌رو بر آن حاشيه‌هايى گرانقدر و پرارزش نوشتند . تعداد اين حواشى به نه حاشيه رسيده است كه تهرانى در الذريعة از آنها نام برده است . كتاب اسفار به سال 1378 هجرى ، براى بار دوم ، در ايران بچاپ رسيد . چاپ جديد بر روى كاغذ سفيد و به صورتى بسيار نيكو با شش حاشيه منتشر شد . اين حواشى و تعليقات عبارتند از :

حاشيهء اول از حكيم آقا على بن جمشيد نورى اصفهانى متوفى به سال 1246 هجرى .

حاشيهء دوم از فيلسوف بزرگوار حاج ملا هادى سبزوارى ( 1212 - 1285 ) صاحب اللئالى المنظومه و شرح آن در فلسفه و تأليفات ديگر فلسفى است .

حاشيهء سوم از فيلسوف مشهور آقا على مدرس فرزند عبد اللّه زنوزى تبريزى صاحب بدائع الحكم و متوفى به سال 1310 هجرى است .

حاشيهء چهارم از حكيم اسماعيل بن سميع اصفهانى شاگرد حكيم على نورى و متوفى به سال 1277 هجرى است .

حاشيهء پنجم از مدرس مشهور محمد بن معصوم زنجانى صاحب حاشيه بر شرح منظومهء سبزوارى و متوفى به سال 1349 هجرى است .

حاشيهء ششم از علامهء معاصر سيد محمد حسين طباطبايى صاحب تفسير الميزان و تأليفات ديگر است . محتويات كتاب اسفار بدين شرح است :

1 - امور عامه ، و آن - به طورى كه خودش گفته است - بحث در طبيعت وجود و عوارض ذاتى آنست .