فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — الصفحة ٣٥٦
آثار و تأليفات شيخ بهائى
تفريح الادراك فى توضيح تشريح الافلاك .
8 : شرح مولوى عصمة اللّه بن اعظم بن عبد الرسول سهارنفوى ، متوفى به سال 1039 هجرى به نام باب تشريح الافلاك .
9 : شرح مهندس امام الدّين لاهورى به نام التصريح يا التوضيح است كه به سال 1303 هجرى قمرى از تأليف آن فراغت يافته است . اين شرح در دهلى به سال 1912 ميلادى چاپ شده است .
10 : شرح ملا عبد الكاظم ، به نام برهان الادراك يا نهاية الادراك .
11 : شرح سيد على طباطبائى ، كه در هند به سال 1300 چاپ شده است .
12 : شرح على بن عبد اللّه عليارى تبريزى ، متوفى به سال 1327 هجرى .
و شرحهاى ديگرى كه تهرانى در الذريعة از آنها ياد كرده است . « 1 »
شيخ بهائى كتاب تشريح الافلاك خود را چنين آغاز كرده است : « رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا » و كتاب مزبور يك مقدمه و پنج فصل و يك خاتمه دارد .
5 - جبر الحساب ، شيخ بهائى پيش از بپايان رساندن اين كتاب درگذشت . در اين كتاب براهين بسيارى از نظريات هندسى و قوانين مساحتها و حجمها به تفصيل بيان شده و مقدارى از مبانى حساب در آن شرح داده شده است . در اين كتاب راههاى جديدى را براى حل مسائل مختلف و مشكل ، به منظور حاضر كردن ذهن و نتايجى كه از حل كارهاى مشكل و پيچيده گرفته مىشود ، نشان مىدهد . « 2 »
6 - الصفيحة فى الاصطرلاب ، به عربى ؛ نسخه‌اى از اين كتاب در موزهء عراق وجود دارد و اين نسخه از روى خط مؤلف استنساخ شده است . « 3 » شرحهايى چند بر اين كتاب نوشته‌اند كه از جملهء آنها است :
1 : سوانح القريحة فى شرح الصفيحة ، تأليف سيد عبد اللّه فخرى موصلى .
2 : رسالة فى كيفية العمل بالصفيحة ، كه آن هم از سيد عبد اللّه فخرى موصلى است .
از اين دو شرح دو نسخه در خزانهء اوقاف عراق در بغداد موجود است .
3 : نقش الصحيفة فى شرح الصفيحة ، تأليف احمد بن محمد خضر بغدادى .
7 - كتاب الاصطرلاب ، به فارسى است ، و نام آن التحفة الحاتمية و مختصر كتاب بيست باب خواجه نصير الدّين طوسى است كه در ايران به سال 1316 هجرى به چاپ رسيده است .
( 1 ) - الذريعة ، ج 4 ، ص 186 - 187 ( 2 ) - تراث العرب العلمى ، ص 435 ( 3 ) - تاريخ علم الفلك فى العراق ، ص 301